2600 წლის წინანდელმა გემის ნამსხვრევებმა რკინის უძველესი ნედლეული გამოავლინა

ისრაელის სანაპიროსთან აღმოჩენილი უძველესი გემის ნამსხვრევები რკინის ნედლეულის უძველეს ტვირთს შეიცავდა

ჰაიფას უნივერსიტეტის მკვლევარებმა ოთხშაბათს განაცხადეს, რომ ისრაელის ჩრდილოეთ ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე წყალქვეშა გათხრებისას აღმოაჩინეს რკინის ნედლეულის ყველაზე ადრეული ცნობილი საზღვაო ტვირთი, რომელიც დაახლოებით 2600 წლის წინანდელია. რკინის ცხრა დაუმუშავებელი ნაჭერი, ცნობილი როგორც „ზოდები“, ამოღებულ იქნა დორის ლაგუნაში, კარმელის სანაპიროსთან. კვლევა გამოქვეყნდა რეცენზირებად ჟურნალში Heritage Science, რომელიც Nature-ის ჯგუფის ნაწილია.news

აღმოჩენა ეჭვქვეშ აყენებს დიდი ხნის განმავლობაში არსებულ მოსაზრებებს იმის შესახებ, თუ როგორ გადაადგილდებოდა რკინა უძველეს სავაჭრო ქსელებში. მეცნიერებს ზოგადად სჯეროდათ, რომ რკინას ადნობდნენ და დაუყოვნებლივ ჭედდნენ მზა ნაკეთობებად წარმოების ადგილებში. დორის ლაგუნის ზოდებს არ ეტყობა გამოჭედვის ან შემდგომი დამუშავების კვალი, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ ისინი გადაჰქონდათ ნედლი, გამოდნობის შემდგომი სახით, რათა სხვაგან გადაემუშავებინათ.israel

ფანჯარა რკინის ხანის ვაჭრობაში

„ეს არის დღეისთვის ცნობილი ყველაზე ადრეული არქეოლოგიური მტკიცებულება რკინის ბლოკების საზღვაო ტრანსპორტირებისა იმ მდგომარეობაში, როგორშიც ისინი გამოდნობის პროცესის შემდეგ გამოვიდნენ“, — თქვა ჰაიფას უნივერსიტეტის პროფესორმა ცილა ეშელმა, რომელმაც კვლევას უხელმძღვანელა. სპილენძისა და ბრინჯაოსგან განსხვავებით, ანტიკურ ხანაში რკინის თხევად მდგომარეობაში გადნობა შეუძლებელი იყო. ნაცვლად ამისა, მადნს ნახშირთან ერთად აცხელებდნენ, რათა მიეღოთ მყარი, ფოროვანი მასა, რომელიც სავსე იყო წიდითა და მინარევებით, რომელსაც მჭედლები ცხელ მდგომარეობაში ჭედდნენ გამოსადეგი ლითონის მისაღებად.themedialine

ერთ-ერთ ზოდში ჩამჯდარი ნახშირად ქცეული მუხის ტოტის რადიოკარბონულმა დათარიღებამ ტვირთი ძვ.წ. მეშვიდე საუკუნის ბოლოს ან მეექვსე საუკუნის დასაწყისს მიაკუთვნა — ეს იყო ტურბულენტური პერიოდი, როდესაც რეგიონზე კონტროლი ასურეთის, ეგვიპტისა და ბაბილონის იმპერიებს შორის იცვლებოდა. ეშელმა The Times of Israel-ს განუცხადა, რომ დროის დამთხვევა სავარაუდოდ შემთხვევითი არ იყო: „ეს იყო სამხრეთ ლევანტის მუდმივი დაპყრობების დაძაბული პერიოდი და რკინა ძალიან მნიშვნელოვანი რესურსი იყო. თუ თქვენ აწარმოებთ ზოდებს, ეს ნიშნავს, რომ ვიღაც მათ მეორე მხარეს ელოდება“.timesofisrael

გავლენა უძველეს სავაჭრო ქსელებზე

ზოდები, რომელთაგან თითოეული ხუთიდან 10 კილოგრამამდე იწონის, საოცრად კარგად არის შემონახული. მათმა გარე წიდის ფენამ შეასრულა ბუნებრივი ფარის როლი კოროზიის წინააღმდეგ, რამაც წყალქვეშ ორი ათასწლეულზე მეტი ხნის ყოფნის შემდეგ რკინა ახალი შეუნარჩუნა. ბარ-ილანის უნივერსიტეტის პროფესორმა არენ მაირმა, რომელიც კვლევაში არ მონაწილეობდა, აღმოჩენას გამჭრიახი უწოდა. „დიდი ხანია მიმდინარეობს კამათი იმის შესახებ, შესაძლებელი იყო თუ არა რკინის გამოდნობა ერთ ადგილას, ხოლო ჭედვა — მეორეში“, — განუცხადა მან The Times of Israel-ს. „ახლა ჩვენ ვიცით, რომ შესაძლებელი იყო წარმოების ეს ორი ეტაპი ცალ-ცალკე მომხდარიყო“.timesofisrael

გემის ნამსხვრევები არის რკინის ხანის ტვირთის სამი დეპოზიტიდან ერთ-ერთი, რომელიც ადრე იქნა იდენტიფიცირებული დორის ლაგუნაში და მოიცავს ძვ.წ. მე-11-დან მე-6 საუკუნეებს, რაც დოკუმენტირებულია Antiquity-ში გამოქვეყნებულ ადრინდელ კვლევაში. მკვლევარები იმედოვნებენ, რომ მომავალი ანალიზი დაადგენს რკინის გეოგრაფიულ წარმოშობას და გეგმავენ ლაგუნაში გათხრების განახლებას მიმდინარე წლის ბოლოს.phys