15 000 წლის წინანდელ თიხის მძივებზე აღმოჩენილი ბავშვის თითის ანაბეჭდები პრეისტორიას ცვლის

ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნებულმა კვლევამ გამოავლინა 142 თიხის მძივი და გულსაკიდი, რომლებიც დაახლოებით 15 000 წლის წინ შეიქმნა თანამედროვე ისრაელის ტერიტორიაზე მდებარე ოთხ ადგილას.phys
ორმოცდაათი შემონახული თითის ანაბეჭდი — პალეოლითის ხანის ყველაზე დიდი დოკუმენტირებული კოლექცია — აჩვენებს, რომ ორნამენტებს ბავშვები, მოზარდები და მოზრდილები ერთად ქმნიდნენ, იუწყებიან იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტის მკვლევარები.phys
აღმოჩენა სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში თიხის სიმბოლურ გამოყენებას ათასობით წლით უკან სწევს და ამსხვრევს რწმენას, რომ ის მხოლოდ მიწათმოქმედებასთან ერთად გაჩნდა.phys

თიხის უძველესი მძივები ბავშვის თითის ანაბეჭდებით ისრაელში 15 000 წლის წინანდელ ტრადიციას ავლენს

არქეოლოგებმა აღმოაჩინეს 142 თიხის მძივი და გულსაკიდი, რომლებიც ნატუფური კულტურის მონადირე-შემგროვებლებმა დაახლოებით 15 000 წლის წინ დაამზადეს. შემონახული თითის ანაბეჭდები აჩვენებს, რომ ორნამენტებს ბავშვებიც და მოზრდილებიც ქმნიდნენ — ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც მკვლევარებმა პალეოლითის ხანის სამკაულების შემქმნელები პირდაპირ იდენტიფიცირეს.

თიხის ისტორიის დავიწყებული თავი

აღმოჩენები, რომლებიც ამ კვირაში ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნდა, წარმოადგენს სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში თიხის უძველეს ცნობილ ორნამენტებს და რეგიონში თიხის სიმბოლურ გამოყენებას ათასობით წლით უკან სწევს. ამ აღმოჩენამდე მსოფლიოში ამ ეპოქის მხოლოდ ხუთი თიხის მძივი იყო ცნობილი.nbcrightnow

„ეს აღმოჩენა სრულიად ცვლის ჩვენს წარმოდგენას თიხას, სიმბოლიზმსა და დასახლებული ცხოვრების წესის ჩამოყალიბებას შორის კავშირზე“, – განაცხადა კვლევის ხელმძღვანელმა, დოქტორმა ლორან დავინმა იერუსალიმის ებრაული უნივერსიტეტის არქეოლოგიის ინსტიტუტიდან.phys

ორნამენტები ნატუფური კულტურის ოთხი ადგილიდან — ელ-ვადიდან, ნახალ ორენიდან, ჰაიონიმიდან და ეინან-მალაჰადან — იქნა ამოღებული, რომლებიც დასახლების სამ ათასწლეულზე მეტ პერიოდს მოიცავს. უმი თიხისგან გამოძერწილი ცილინდრები, დისკები და ელიფსები ხშირად წითელი ოხრით იყო დაფარული „ენგობის“ ტექნიკის გამოყენებით, რაც მკვლევარების თქმით, ამ შეღებვის მეთოდის მსოფლიოში ყველაზე ადრეული ცნობილი გამოყენებაა.nbcrightnow

იდენტიფიცირებული იქნა 19 სხვადასხვა ტიპის მძივი, რომელთაგან ბევრი იმ ველური ქერის, ერთმარცვლიანი ხორბლის, ოსპისა და ბარდის ფორმებს იმეორებს, რომლებიც ნატუფური ცხოვრების ცენტრალური ნაწილი იყო — იგივე მცენარეები, რომლებიც მოგვიანებით სოფლის მეურნეობის საფუძველი გახდა.nbcrightnow

თითის ანაბეჭდები ამხელს შემქმნელებს

მძივებზე შემონახულმა 50-მა თითის ანაბეჭდმა გუნდს საშუალება მისცა, განესაზღვრა მათი შემქმნელების ასაკობრივი დიაპაზონი — ბავშვებიდან მოზარდებსა და მოზრდილებამდე. ეს პალეოლითის ხანიდან დოკუმენტირებული თითის ანაბეჭდების ყველაზე დიდი კოლექციაა.phys

ზოგიერთი ობიექტი, როგორც ჩანს, სპეციალურად პატარა ხელებისთვის იყო შექმნილი, მათ შორის პაწაწინა თიხის რგოლი, რომლის სიგანე მხოლოდ 10 მილიმეტრია. „აღმოჩენები მიუთითებს იმაზე, რომ ორნამენტების დამზადება იყო საერთო, ყოველდღიური საქმიანობა, რომელიც როლს ასრულებდა სწავლაში, მიბაძვასა და სოციალური ღირებულებების თაობიდან თაობაზე გადაცემაში“, – თქვა დავინმა.nbcrightnow

სიმბოლური კულტურის სათავეების გადაწერა

ათწლეულების განმავლობაში მეცნიერები ვარაუდობდნენ, რომ სამხრეთ-დასავლეთ აზიაში თიხის სიმბოლური გამოყენება მხოლოდ მიწათმოქმედებასთან და ნეოლითურ ცხოვრების წესთან ერთად გაჩნდა. ახალი კვლევა ამ ვარაუდს ამსხვრევს და აჩვენებს, რომ „სიმბოლური რევოლუცია“ უკვე მიმდინარეობდა მაშინ, როდესაც თემები ჯერ კიდევ ნადირობითა და შემგროვებლობით ცხოვრობდნენ, თუმცა უკვე იწყებდნენ მუდმივ დასახლებას.science

„ეს ობიექტები აჩვენებს, რომ ღრმა სოციალური და კოგნიტური ცვლილებები უკვე მიმდინარეობდა“, – თქვა პროფესორმა ლეორ გროსმანმა, დავინის ხელმძღვანელმა ებრაულ უნივერსიტეტში. „ნეოლითის ფესვები უფრო ღრმაა, ვიდრე ჩვენ ერთ დროს გვეგონა“.phys