Aguada Fénix მაიას უძველეს და უდიდეს მონუმენტად დადასტურდა

არქეოლოგებმა დაადასტურეს, რომ Aguada Fénix სამხრეთ-აღმოსავლეთ მექსიკაში არის მაიას უძველესი და უდიდესი მონუმენტი, რაც კი ოდესმე აღმოუჩენიათ. ის თარიღდება ძვ.წ. 1050 წლით და მისი ზომებია 5.6-ჯერ 4.7 მილი, რაც შედარებადია ან აღემატება ისეთ გვიანდელ ქალაქებს, როგორიცაა ტიკალი და ტეოტიუაკანიscientificamerican.
არიზონას უნივერსიტეტის არქეოლოგმა Takeshi Inomata-მ ახალი გათხრების შედეგად აღმოაჩინა ჯვრის ფორმის ცერემონიალური ორმო, რომელიც შეიცავდა ნეფრიტის ორნამენტებს, კერამიკულ ჭურჭელსა და მინერალურ პიგმენტებს, რომლებიც განლაგებული იყო კარდინალური მიმართულებების მიხედვით: ლურჯი აზურიტი ჩრდილოეთით, მწვანე მალაქიტი აღმოსავლეთით და ყვითელი ოქრა სამხრეთითscientificamerican.
ოთხშაბათს ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნებული შედეგები ცხადყოფს, რომ საიტი ფუნქციონირებდა როგორც კოსმოგრამა — მონუმენტური რუკა, რომელიც ასახავს, თუ როგორ ესმოდათ მაიას ხალხს სამყარო. მონუმენტის ცენტრალური ხაზი ემთხვევა მზის ამოსვლას 17 ოქტომბერსა და 24 თებერვალს, რაც მესოამერიკული 260-დღიანი რიტუალური კალენდრის ნახევარს წარმოადგენსscientificamerican.
აღმოჩენა ეჭვქვეშ აყენებს მაიას ცივილიზაციის თანდათანობითი განვითარების შესახებ არსებულ ხანგრძლივ რწმენას. Inomata აღნიშნავს, რომ ძვ.წ. 1000 წლის დასაწყისში მოხდა მშენებლობის „დიდი აფეთქება“, რაც საკულტო მესოამერიკულ ქალაქებს თითქმის 1000 წლით უსწრებსphys.
მაიას გვიანდელი საიტებისგან განსხვავებით, არქეოლოგებს Aguada Fénix-ში არ უპოვიათ სოციალური იერარქიის მტკიცებულებები, როგორიცაა სამეფო სკულპტურები ან სასახლეები, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ მშენებლობაში ნებაყოფლობით მონაწილეობდა 1000-ზე მეტი ადამიანი და არა იძულებითlivescience.

Aguada Fénix მაიას უძველეს და უდიდეს მონუმენტად დადასტურდა

არქეოლოგებმა დაადასტურეს, რომ Aguada Fénix სამხრეთ-აღმოსავლეთ მექსიკაში არის მაიას უძველესი და უდიდესი მონუმენტი, რაც კი ოდესმე აღმოუჩენიათ. ის 3 050 წლის წინ აშენდა, როგორც სამყაროს დახვეწილი მოდელი. დღეს ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევა ცხადყოფს უპრეცედენტო მტკიცებულებებს იმისა, რომ ეს მასიური საიტი ფუნქციონირებდა როგორც კოსმოგრამა — მონუმენტური რუკა, რომელიც ასახავს, თუ როგორ ესმოდათ მაიას ხალხს კოსმოსი.scientificamerican

უახლესმა გათხრებმა, რომლებიც 2020-2024 წლებში არიზონას უნივერსიტეტის არქეოლოგმა Takeshi Inomata-მ და მისმა გუნდმა ჩაატარეს, გამოავლინა ჯვრის ფორმის ცერემონიალური ორმო, რომელიც შეიცავდა ნეფრიტის ორნამენტებს, მინერალურ პიგმენტებსა და კერამიკულ ჭურჭელს, რომლებიც კარდინალური მიმართულებების მიხედვით იყო განლაგებული. აღმოჩენა პირველი შემთხვევაა, როდესაც არქეოლოგებმა იპოვეს ამ რიტუალურ ნიმუშში განლაგებული რეალური პიგმენტები: ლურჯი აზურიტი ჩრდილოეთით, მწვანე მალაქიტი აღმოსავლეთით და ყვითელი ოქრა სამხრეთით.phys

მონუმენტი არქეოლოგიურ ვარაუდებს ეჭვქვეშ აყენებს

ძვ.წ. 1000 წლით დათარიღებული Aguada Fénix თითქმის ერთი მილის სიგრძისა და მეოთხედი მილის სიგანისაა, ხოლო მისი სიმაღლე 30-დან 50 ფუტამდე მერყეობს. საიტი თითქმის 1000 წლით უსწრებს ისეთ საკულტო მესოამერიკულ ქალაქებს, როგორებიცაა ტიკალი და ტეოტიუაკანი, თუმცა მათ მასშტაბებს უტოლდება ან აღემატება. Inomata-ს თქმით, ეს ეჭვქვეშ აყენებს მაიას თანდათანობითი განვითარების შესახებ არსებულ ხანგრძლივ რწმენას.phys

„ჩვენ ვპოულობთ იმას, რომ ძვ.წ. 1000 წლის დასაწყისში მოხდა მშენებლობის „დიდი აფეთქება“, რის შესახებაც რეალურად არავინ იცოდა“, — თქვა Inomata-მ. „მასშტაბური დაგეგმარება და მშენებლობა რეალურად დასაწყისშივე მოხდა“.phys

კოსმოგრამა მოიცავს 5.6-ჯერ 4.7 მილს და შედგება ურთიერთდაკავშირებული გზების, არხებისა და დერეფნებისგან, რომლებიც ქმნიან ასტრონომიულ დაკვირვებებთან შესაბამისობაში მყოფ ჯვრის ნიმუშებს. მონუმენტის ცენტრალური ხაზი ემთხვევა მზის ამოსვლას 17 ოქტომბერსა და 24 თებერვალს — 130-დღიანი პერიოდი, რომელიც მესოამერიკული 260-დღიანი რიტუალური კალენდრის ნახევარს წარმოადგენს.livescience

კოლექტიური მშენებლობის მტკიცებულება

მაიას გვიანდელი საიტებისგან განსხვავებით, სადაც ძლიერი მეფეები მართავდნენ, Aguada Fénix-ის გათხრებისას არ აღმოჩენილა სოციალური იერარქიის მტკიცებულებები, როგორიცაა სამეფო სკულპტურები, სასახლეები ან ელიტური რეზიდენციები. მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ მშენებლობაში რამდენიმე წლის განმავლობაში 1000-ზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა, თუმცა მტკიცებულებები იმაზე მიუთითებს, რომ ისინი ნებაყოფლობით მუშაობდნენ და არა იძულებით.livescience

„როდესაც გყავთ მეფე ან მმართველები, ისინი მესოამერიკაში, როგორც წესი, წარმოდგენილნი არიან სკულპტურებში ან ნახატებში და თქვენ ჩვეულებრივ პოულობთ მნიშვნელოვან სტრუქტურებს ან სასახლეებს, სადაც ეს ძლიერი პიროვნებები ცხოვრობდნენ. თუმცა, ჩვენ ამას Aguada Fénix-ში ვერ ვხედავთ“, — განმარტა Inomata-მ. საიტი, სავარაუდოდ, ემსახურებოდა სეზონურ თავშეყრის ადგილს, სადაც გაფანტული თემები ერთიანდებოდნენ რიტუალებისთვის, ცერემონიებისა და დღესასწაულებისთვის.scientificamerican

მშენებლობას მხოლოდ მთავარი პლატოსთვის დაახლოებით 10.8 მილიონი ადამიანის შრომის დღე დასჭირდა, პლუს დამატებით 255 000 ადამიანის შრომის დღე არხებისა და კაშხლების სისტემებისთვის. ამ მასშტაბური წამოწყების მიუხედავად, ჰიდრავლიკური სისტემები, როგორც ჩანს, არ ემსახურებოდა რაიმე პრაქტიკულ სასოფლო-სამეურნეო მიზანს, რაც მათ ცერემონიალურ მნიშვნელობას კიდევ უფრო უსვამს ხაზს.cnn