თურქეთში 12 000 წლის წინანდელი ადამიანის სახიანი სვეტი აღმოაჩინეს

არქეოლოგებმა თურქეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, Karahantepe-ს არქეოლოგიურ ძეგლზე აღმოაჩინეს 12 000 წლის წინანდელი T-ს ფორმის სვეტი, რომელზეც ადამიანის სახეა ამოკვეთილი. ეს ნეოლითის ხანის მონუმენტზე ადამიანის სახის გამოსახვის პირველი შემთხვევაა.news
თურქეთის კულტურისა და ტურიზმის მინისტრმა Mehmet Nuri Ersoy-მ აღმოჩენის შესახებ ორშაბათს განაცხადა და მას უწოდა „ნეოლითელი ადამიანის მიერ T-ს ფორმის სვეტზე საკუთარი თავის ამოკვეთის პირველი მაგალითი“ და ისტორიული გარღვევა ადრეული ადამიანის თვითგამოსახვის გააზრებაში.news
ამოკვეთილ სახეს აქვს მკვეთრი კონტურები, ჩაღრმავებული თვალები და ფართო, ბლოკისებური ცხვირი; სტილისტური ნიშნებით ის ჰგავს Karahantepe-ზე ადრე აღმოჩენილ სხვა ადამიანურ სკულპტურებს.news
აღმოჩენა გაკეთდა Stone Hills Project-ის ფარგლებში, რომელიც იკვლევს კაცობრიობის გადასვლას მომთაბარე ცხოვრებიდან დასახლებულზე სამხრეთ-აღმოსავლეთ ანატოლიის რამდენიმე ნეოლითურ ძეგლზე, მათ შორის ახლომდებარე Göbekli Tepe-ზე.news
მიუხედავად იმისა, რომ ამ ძეგლებზე T-ს ფორმის სვეტებზე ადრეც იყო ცნობილი მკლავებისა და ხელების გამოსახულებები, ეს არის პირველი შემთხვევა, როდესაც ადამიანის სახე პირდაპირ სვეტზეა ამოკვეთილი, რაც 12 000 წლის წინანდელი ნეოლითური თემების სიმბოლური და მხატვრული გამოხატვის ახალ განზომილებას ავლენს.news

თურქეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთში, Karahantepe-ს არქეოლოგიურ ძეგლზე აღმოაჩინეს T-ს ფორმის სვეტი, რომელზეც ადამიანის სახეა ამოკვეთილი. ეს ნეოლითის ხანის ადამიანის სახის გამოსახვის პირველი შემთხვევაა ასეთ მონუმენტზე. თურქეთის კულტურისა და ტურიზმის მინისტრმა Mehmet Nuri Ersoy-მ აღმოჩენის შესახებ 2025 წლის 6 ოქტომბერს განაცხადა და მას უწოდა ისტორიული გარღვევა, რომელიც უპრეცედენტო ხედვას გვთავაზობს კაცობრიობის უძველეს მცდელობებზე თვითპორტრეტის შექმნის შესახებ.news

პირველი შემთხვევა კაცობრიობის ისტორიაში

12 000 წლის წინანდელი სვეტი აღმოაჩინეს მიმდინარე „ქვის ბორცვების პროექტის“ (Taş Tepeler) ფარგლებში, რომელიც წარმოადგენს ყოვლისმომცველ არქეოლოგიურ ინიციატივას თურქეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნეოლითური ძეგლების შესასწავლად. ამოკვეთილი სახე, თავისი მკვეთრი კონტურებით, ჩაღრმავებული თვალებითა და ფართო ცხვირით, ჰგავს Karahantepe-ზე ადრე ნაპოვნ სხვა ადამიანურ სკულპტურებს, თუმცა ეს არის პირველი პირდაპირი სახის გამოსახულება T-ს ფორმის სვეტზე.news

„Karahantepe-ში ნაპოვნი ეს არტეფაქტი ნათელს ჰფენს კაცობრიობის ისტორიას, როგორც ნეოლითელი ადამიანის მიერ T-ს ფორმის სვეტზე საკუთარი თავის ამოკვეთის პირველი მაგალითი“, – განაცხადა Ersoy-მ. აღმოჩენა ეჭვქვეშ აყენებს ამ მონუმენტების წინა ინტერპრეტაციებს, რომლებიც აქამდე მხოლოდ ახლომდებარე Göbekli Tepe-ს სვეტებზე ამოკვეთილი მკლავებითა და ხელებით განიხილებოდა.xinhuanet

მნიშვნელობა ნეოლითური კვლევებისთვის

პროფესორმა Necmi Karul-მა, რომელიც Karahantepe-ს გათხრების ჯგუფს ხელმძღვანელობს, განმარტა, რომ სვეტი ნაპოვნი იქნა საცხოვრებელ ნაგებობაში, რომელიც შეიცავდა სამ პატარა T-ს ფორმის სვეტს. სახლი ვერტიკალურად იყო ჩაშენებული მიწაში, თიხით დაფარული კედლებითა და ბრტყელი ქვის იატაკით, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ამ ამოკვეთილ მონუმენტებს სიმბოლური მნიშვნელობა ჰქონდათ კერძო სივრცეებშიც კი.turkiyetoday

აღმოჩენა ამყარებს თეორიას, რომ T-ს ფორმის სვეტები ანთროპომორფულ გამოსახულებებს წარმოადგენდნენ. „ჩვენ დიდი ხანია ვამბობთ, რომ ‘T’-ს ჰორიზონტალური ნაწილი თავს სიმბოლიზირებდა, ხოლო ვერტიკალური ნაწილი – სხეულს“, – აღნიშნა Karul-მა. „ეს ახალი სვეტი, რომელსაც ამოკვეთილი ადამიანის სახე აქვს, ნათლად ადასტურებს ამ ინტერპრეტაციას“.turkiyetoday

აღმოჩენა ხაზს უსვამს ნეოლითური საზოგადოებების ტექნიკურ უნარებსა და აბსტრაქტული აზროვნების შესაძლებლობებს, რაც ავლენს, თუ როგორ დაიწყეს ადრეულმა ადამიანებმა იდენტობისა და სულიერი რწმენის გამოხატვა ხელოვნების საშუალებით. ცნობილი Göbekli Tepe-ს ძეგლიდან დაახლოებით 30 მილის მოშორებით მდებარე Karahantepe წარმოადგენს ნეოლითური დასახლებების კლასტერის ნაწილს, რომელიც დოკუმენტირებს კაცობრიობის გადასვლას მომთაბარე ნადირობიდან და შემგროვებლობიდან დასახლებულ თემებზე დაახლოებით 12 000 წლის წინ.news

Ersoy-მ ამოკვეთილ სახეს უწოდა „მზერა, რომელიც ჩვენამდე 12 000 წლის წინანდელი პერიოდიდან აღწევს“ და ხაზი გაუსვა აღმოჩენის მნიშვნელობას კაცობრიობის საერთო წარსულის უფრო თვალსაჩინოდ წარმოჩენაში. Karahantepe-ში მიმდინარე გათხრებმა სავარაუდო ტერიტორიის მხოლოდ 5 პროცენტი გამოავლინა, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ ზედაპირის ქვეშ კიდევ ბევრი აღმოჩენა გველოდება.wikipedia