საია-მ პოლიტიკური პარტიების აკრძალვის შესახებ ევროპული სასამართლოს პრაქტიკის მიმოხილვა გამოაქვეყნა

პოლიტიკური პარტიების აკრძალვის სტანდარტები

საქართველოს ახალგაზრდა იურისტთა ასოციაციამ გამოაქვეყნა მიმოხილვა, რომელიც ეხება პოლიტიკური პარტიების აკრძალვის საკითხს ადამიანის უფლებათა ევროპული სასამართლოს პრაქტიკაში. ორგანიზაციის თანახმად, პოლიტიკური პარტიები დემოკრატიული პლურალიზმის უზრუნველყოფაში არსებით როლს ასრულებენ, რის გამოც მათი გაუქმება უკიდურეს ღონისძიებად მიიჩნევა. მიუხედავად იმისა, რომ სახელმწიფოს აქვს უფლება, დაიცვას კონსტიტუციური წესრიგი, ამ უფლებამოსილების განხორციელება მკაცრ სამართლებრივ შეზღუდვებს ექვემდებარება. ფორმულა+5

საია-ს განმარტებით, თუ პოლიტიკური სისტემა კარგავს დემოკრატიულ ხასიათს და „თავდაცვისუნარიანი დემოკრატიის“ კონცეფცია პოლიტიკური ოპონენტების წინააღმდეგ გამოიყენება, ეს შესაძლოა პოლიტიკურად მოტივირებული რეპრესიის იურიდიულ ინსტრუმენტად იქცეს. პარტიის გაუქმებისას აუცილებელია შეფასდეს ჩარევის პროპორციულობა, დასაბუთების რელევანტურობა და ის, იყო თუ არა შესაძლებელი ლეგიტიმური მიზნის მიღწევა ნაკლებად შემზღუდველი ღონისძიებებით. ფორმულა+2

ევროპული სასამართლოს პრაქტიკა

მიმოხილვაში განხილულია ევროპული სასამართლოს ცხრა საქმე. საია-ს ცნობით, შვიდ შემთხვევაში სასამართლომ დაადგინა კონვენციის მე-11 მუხლის დარღვევა, რადგან პარტიების გაუქმება არ აკმაყოფილებდა აუცილებლობისა და პროპორციულობის მოთხოვნებს. ორ შემთხვევაში კი სასამართლომ აკრძალვა გამართლებულად მიიჩნია. პუბლიკა+2

მაგალითად, საქმეში Refah Partisi and Others v. Turkey სასამართლომ აკრძალვა გამართლებულად მიიჩნია პარტიის ლიდერების განცხადებების გამო, რომლებიც შარიათზე დაფუძნებული სისტემის დამკვიდრებასა და ძალის გამოყენების შესაძლებლობას ეხებოდა. ასევე, საქმეში Herri Batasuna and Batasuna v. Spain სასამართლომ გონივრულად მიიჩნია პარტიების დაშლა ტერორისტულ ორგანიზაცია ETA-სთან კავშირის გამო. საპირისპიროდ, საქმეში United Communist Party of Turkey and Others v. Turkey სასამართლომ დაადგინა დარღვევა, რადგან პარტიის სახელწოდებაში სიტყვა „კომუნისტურის“ გამოყენება გაუქმების გასამართლებლად საკმარისი არ იყო. პუბლიკა