Webb-ის ტელესკოპმა „ვარდისფერ პლანეტაზე“ მარილის ღრუბლები აღმოაჩინა

James Webb Space Telescope-მა გადაიღო GJ504b-ის პირველი სპექტრი, 57 სინათლის წლის მოშორებით მდებარე მაგენტას ფერის სამყარო, რომელიც მიწისზედა ტელესკოპებისთვის ძალიან მკრთალი იყო.northwestern
Northwestern University-ის ხელმძღვანელობით მომუშავე გუნდმა დაადგინა, რომ კალიუმის ქლორიდისა და თუთიის სულფიდის ღრუბლები საუკეთესოდ ხსნის მონაცემებს, რაც მარილის ღრუბლების იშვიათ პირდაპირ მტკიცებულებას იძლევა.northwestern
მასის გადახედილი შეფასება — იუპიტერზე დაახლოებით 25-ჯერ მეტი — GJ504b-ს გიგანტურ პლანეტებსა და ყავისფერ ჯუჯებს შორის საზღვართან ათავსებს, ნათქვამია ოთხშაბათს გამოქვეყნებულ კვლევაში.iflscience

JWST-მ „ვარდისფერი პლანეტის“ GJ504b-ის ატმოსფეროში მარილის ღრუბლები გამოავლინა

James Webb Space Telescope-ის ახალმა დაკვირვებებმა გამოავლინა მარილისგან შემდგარი ღრუბლები, რომლებიც GJ504b-ის ატმოსფეროში ტრიალებს — ეს არის იდუმალი, მაგენტას ფერის სამყარო, რომელიც ათ წელზე მეტი ხნის წინ აღმოაჩინეს. ოთხშაბათს Astronomical Journal-ში გამოქვეყნებული აღმოჩენა იძლევა ცივი ობიექტის ატმოსფეროში მარილის ღრუბლების პირველ პირდაპირ მტკიცებულებებს — ფენომენი, რომელიც მეცნიერებმა 15 წელზე მეტი ხნის წინ იწინასწარმეტყველეს, მაგრამ არასდროს დაუდასტურებიათ.northwestern

ცივი სამყარო საბოლოოდ ფოკუსშია

GJ504b, რომელსაც „ვარდისფერ პლანეტას“ უწოდებენ, დედამიწიდან დაახლოებით 57 სინათლის წლის მოშორებით, ქალწულის თანავარსკვლავედში, მზის მსგავსი ვარსკვლავის გარშემო ბრუნავს. 2013 წელს აღმოჩენილი ეს ობიექტი დიდი ხანია აწუხებს ასტრონომებს, რადგან ის ძალიან მკრთალი და ცივია იმისთვის, რომ მიწისზედა ტელესკოპებმა მისი სინათლე გააანალიზონ. სულ რაღაც 290 გრადუსი ცელსიუსით — დაახლოებით პურის საცხობი ღუმელის ტემპერატურით — ის ბევრად უფრო ცივია, ვიდრე პირდაპირ გადაღებული ეგზოპლანეტების უმეტესობა, რომლებიც ჩვეულებრივ 500-დან 1000 გრადუს ცელსიუსამდე ცხელდება.iflscience

Northwestern University-ის გუნდმა, პოსტდოქტორანტ მკვლევარ ანიშ ბაბურაჯის ხელმძღვანელობით, გამოიყენა JWST, რათა დაახლოებით ორ საათში გადაეღო თანამგზავრის სპექტრი — მიღწევა, რომელიც მიწისზედა ობსერვატორიებს მთელი ღამის დაკვირვების შემდეგაც კი არ გამოუვიდათ.northwestern

„როდესაც საბოლოოდ მივიღეთ მისი სპექტრი, ის მაშინვე საინტერესო ჩანდა“, — თქვა ბაბურაჯმა. „მაგრამ როგორც კი მონაცემებში უფრო ღრმად ჩავედით, მივხვდით, რომ ის არ ჰგავდა არაფერს, რაც აქამდე გაგვიანალიზებია“.northwestern

მარილიანი ცა და მდიდარი ქიმია

სპექტრმა გამოავლინა წყლის ორთქლი, მეთანი, ნახშირორჟანგი, ამიაკი და სხვა მოლეკულები. მაგრამ როდესაც გუნდმა ეს მონაცემები ატმოსფერულ მოდელებში შეიყვანა, შედეგები ფიზიკურად დაუჯერებელი იყო — სანამ ღრუბლები არ დაამატეს. ტესტირებული სამი ტიპის ღრუბლიდან, მარილის ღრუბლები, რომლებიც შედგება ისეთი ნაერთებისგან, როგორიცაა კალიუმის ქლორიდი და თუთიის სულფიდი, საუკეთესოდ მოერგო მონაცემებს, რაც ატმოსფეროს უფრო ღრმა ფენებში დამალული მოლეკულების ხელწერას ფარავდა.iflscience

ახალმა კვლევამ ასევე გადახედა GJ504b-ის სასიცოცხლო სტატისტიკას. წინა შეფასებები მის მასას იუპიტერის მასაზე დაახლოებით ოთხჯერ მეტად მიიჩნევდა, მაგრამ JWST-ის მონაცემები ვარაუდობს, რომ ის იუპიტერის მასაზე დაახლოებით 25-ჯერ დიდია და 2.5-დან 4 მილიარდ წლამდე ასაკისაა — რაც მას გიგანტურ პლანეტებსა და ყავისფერ ჯუჯებს შორის საზღვართან ათავსებს.northwestern

უფრო ცივი სამყაროების ფანჯრის გახსნა

ამ კვლევისთვის შემუშავებულმა ტექნიკებმა შესაძლოა ასტრონომებს მომავალში კიდევ უფრო ცივი და მკრთალი ობიექტების შესწავლაში დაეხმაროს. იუპიტერი, მაგალითად, მასპინძლობს ამიაკის ყინულის ღრუბლებს, რომლებიც ჯერ კიდევ მიუწვდომელია დაკვირვებისთვის, მაგრამ GJ504b-ის მარილის ღრუბლების აღმოჩენა იმაზე მიუთითებს, რომ მკვლევარები ამ უფსკრულს ავსებენ.northwestern

„ეს პირველი შემთხვევაა, როდესაც აღმოვაჩინეთ, რომ მარილის ღრუბლები კრიტიკულია ობიექტის სპექტრის ასახსნელად“, — თქვა ბაბურაჯმა. „ეს კარგი შეხსენებაა იმისა, რომ ჩვენს მოდელებში ღრუბლები გავითვალისწინოთ“.iflscience