10 მეცნიერმა მოიპოვა 2026 წლის Kavli-ს პრემია ბნელი მატერიის, ტვისტრონიკისა და ნეირონების კვლევისთვის

გამოცხადდა 2026 წლის Kavli-ს პრემიის გამარჯვებულები ასტროფიზიკაში, ნანომეცნიერებასა და ნეირომეცნიერებაში

ნორვეგიის მეცნიერებათა და ლიტერატურის აკადემიამ ოთხშაბათს დაასახელა ათი მეცნიერი 2026 წლის Kavli-ს პრემიის მიმღებად, რაც აღნიშნავს გარღვევებს ასტროფიზიკაში, ნანომეცნიერებასა და ნეირომეცნიერებაში. თითოეული პრემია მოიცავს 1 მილიონი დოლარის ჯილდოს, რომელიც ნაწილდება ლაურეატებს შორის.kavliprize

გალაქტიკური არქეოლოგია და ტვისტრონიკის ხელოვნება

ასტროფიზიკაში Kavli-ს პრემია მიენიჭათ ვასილი ბელოკუროვს (კემბრიჯის უნივერსიტეტი), ამინა ჰელმის (გრონინგენის უნივერსიტეტი) და როდრიგო იბატას (სტრასბურგის ასტრონომიული ობსერვატორია). სამეული აღიარებულ იქნა წარსული გალაქტიკური შერწყმის ნამარხი მტკიცებულებების აღმოჩენისთვის, რაც ადასტურებს, რომ ირმის ნახტომი ჩამოყალიბდა შეჯახებებისა და აკრეციის ძალადობრივი ისტორიის შედეგად და არა იზოლირებულად. მათმა მუშაობამ ვარსკვლავური ნაკადების ანალიზზე — ჯუჯა გალაქტიკების ნარჩენები, რომლებიც ირმის ნახტომის გრავიტაციამ დაშალა — მეცნიერებს საშუალება მისცა აეწყოთ ბნელი მატერიის განაწილების რუკა და გადაეწერათ გალაქტიკის ფორმირების ნარატივი.youtube

ნანომეცნიერებაში, MIT-ის ფიზიკოსი პაბლო ჯარილო-ერერო იყოფს პრემიას ევა ი. ანდრეისთან (რატგერსის უნივერსიტეტი) და ალან ჰ. მაკდონალდთან (ტეხასის უნივერსიტეტი ოსტინში) „ფუნდამენტური მუშაობისთვის, რომელმაც საფუძველი ჩაუყარა ტვისტრონიკის დარგს“. გრაფენის ორი ფენის ზუსტი „ჯადოსნური კუთხით“ როტაციით, მკვლევარებმა აჩვენეს, რომ ზეგამტარობა, მაგნეტიზმი და სხვა ეგზოტიკური თვისებები შეიძლება წარმოიშვას მხოლოდ ბრუნვის შედეგად.miragenews

ცილების სინთეზი სინაფსში

ნეირომეცნიერების პრემია მიენიჭათ ოთხ მკვლევარს — კრისტინ ჰოლტს (კემბრიჯის უნივერსიტეტი), კელსი მარტინს (Simons Foundation), ერინ შუმანს (მაქს პლანკის ტვინის კვლევის ინსტიტუტი) და ოსვალდ სტიუარდს (კალიფორნიის უნივერსიტეტი, ირვაინი) — ნეირონებში ცილების ადგილობრივი სინთეზის აღმოჩენისთვის. მათმა მუშაობამ უარყო დიდი ხნის რწმენა იმის შესახებ, რომ სინაფსებში გამოყენებული ცილები უნდა დამზადებულიყო უჯრედის სხეულში, და ნაცვლად ამისა, გამოავლინა, რომ ნეირონებს შეუძლიათ ცილების წარმოება ადგილზე დენდრიტებში, აქსონებსა და სინაფსებში, რაც არის ტვინის პლასტიკურობისა და მეხსიერების ცენტრალური მექანიზმი.mpg

გლობალური კოჰორტა

ათი ლაურეატი ცხრა სხვადასხვა ეროვნებისაა და მუშაობს სამ კონტინენტზე. პრემიები ოფიციალურად გადაეცემათ ოსლოში, Kavli-ს პრემიის კვირეულის ფარგლებში, ამ წლის ბოლოს.kavliprize

„დღეს დაჯილდოებული თითოეული აღმოჩენა გვეხმარება სასიცოცხლო კითხვებზე პასუხის გაცემაში და კვლევის შემდგომი სფეროების გამოვლენაში“, – ნათქვამია აკადემიის განცხადებაში.kavliprize