არქეოლოგები პომპეის ამოფრქვევის მსხვერპლის რეკონსტრუქციისთვის ხელოვნურ ინტელექტს იყენებენ

ხელოვნური ინტელექტი პომპეის მსხვერპლის ბოლო წუთებს ისტორიულად აღადგენს

იტალიელმა არქეოლოგებმა პირველად გამოიყენეს ხელოვნური ინტელექტი 79 წელს ვეზუვის ამოფრქვევისას დაღუპული მამაკაცის გარეგნობის აღსადგენად, რაც ნათელ წარმოდგენას გვაძლევს იმ კატასტროფაზე, რომელმაც ძველი რომაული ქალაქი პომპეი დამარხა.

ხელოვნური ინტელექტის მიერ გენერირებული გამოსახულება, რომელიც ორშაბათს პომპეის არქეოლოგიურმა პარკმა გამოაქვეყნა, ასახავს მამაკაცს, რომელიც თავს იფარებს და თავზე დიდი ტერაკოტის ნაღმსატყორცნს (ნაღმს) იჭერს, ფონზე კი ვეზუვის ამოფრქვევა ჩანს. გარდაცვალებისას მამაკაცს თან ჰქონდა კერამიკული ზეთის ლამპარი და 10 ბრინჯაოს მონეტა.internazionale

ზღვისკენ გაქცეული მამაკაცი

რეკონსტრუქცია ეფუძნება პომპეის სამხრეთ კარიბჭესთან, პორტა სტაბიას ნეკროპოლისში ნაპოვნი ზრდასრული მამაკაცის ნეშტის ახალ აღმოჩენას. არქეოლოგები ვარაუდობენ, რომ მამაკაცი ამოფრქვევის მეორე დღის გამთენიისას, ზღვისკენ გაქცევის მცდელობისას, ვულკანური ქანების წვიმამ იმსხვერპლა. მის გვერდით ნაპოვნი ნაღმსატყორცნი, რომელიც დაზიანებულია, სავარაუდოდ, თავის დასაცავად გამოიყენებოდა.finestresullarte

მისი სასოწარკვეთილი იმპროვიზაცია ამოფრქვევის თვითმხილველთა მონათხრობს ეხმიანება. როგორც პომპეის არქეოლოგიურმა პარკმა აღნიშნა, ეს ჟესტი იმას ჰგავს, რასაც პლინიუს უმცროსი წერილში აღწერდა: გაქცეული მოსახლეობა თავზე ნივთებს ან ბალიშებს იკრავდა, რათა ვულკანური მასალისგან თავი დაეცვათ.finestresullarte

ნეშტი იპოვეს მეორე, უფრო ახალგაზრდა მამაკაცის ნეშტთან ერთად, რომელიც სავარაუდოდ მოგვიანებით, პიროკლასტური ნაკადის — ფერფლისა და ტოქსიკური აირების მცხუნვარე ღრუბლის — შედეგად დაიღუპა, როდესაც ისიც გაქცევას ცდილობდა.finestresullarte

ხელოვნური ინტელექტი, როგორც ინსტრუმენტი და არა შემცვლელი

ციფრული მოდელი შეიქმნა პომპეის არქეოლოგიური პარკისა და პადუას უნივერსიტეტის ციფრული კულტურული მემკვიდრეობის ლაბორატორიის თანამშრომლობით, რომელმაც ხელოვნური ინტელექტის პროგრამული უზრუნველყოფა ფოტო რედაქტირების ტექნიკას შეუთავსა. პარკის დირექტორმა გაბრიელ ზუხტრიგელმა ტექნოლოგიას უწოდა აუცილებელი პომპეის არქეოლოგიური მონაცემების უზარმაზარი მასშტაბის სამართავად: „მხოლოდ ხელოვნური ინტელექტის დახმარებით შევძლებთ მის სათანადოდ დაცვასა და გაუმჯობესებას“.finestresullarte

იელის ციფრული ეთიკის ცენტრის დამფუძნებელმა დირექტორმა ლუჩიანო ფლორიდიმ ფრთხილი მხარდაჭერა გამოხატა. „ხელოვნური ინტელექტი არ ანაცვლებს არქეოლოგს. მისი კონტროლის ქვეშ ის აფართოებს და აღრმავებს თავის პოტენციალს“, — თქვა მან და გააფრთხილა: „ხელოვნური ინტელექტი აწარმოებს ჰიპოთეზებს და არა ჭეშმარიტებას. ჰიპოთეზები უნდა გადაიხედოს, განიხილოს, გასწორდეს, შეივსოს, დამტკიცდეს. სამეცნიერო პასუხისმგებლობა არ დელეგირდება“.finestresullarte

პადუას უნივერსიტეტის პროფესორმა იაკოპო ბონეტომ გაიმეორა ეს აზრი და პროექტს უწოდა არქეოლოგიაში ხელოვნური ინტელექტის როლზე რეფლექსია — „ტექნოლოგია, რომელსაც შეუძლია წვლილი შეიტანოს ინტერპრეტაციული მოდელების წარმოებაში… მაგრამ რომელიც მოითხოვს კონტროლირებად და მეთოდოლოგიურად დასაბუთებულ გამოყენებას“.finestresullarte