3 000 წლის ეგვიპტური სამაჯური მოიპარეს და ჯართად გადაადნეს

3 000 წლის ოქროს სამაჯური, რომელიც ეგვიპტის 21-ე დინასტიის მეფე ამენემოპეს ეკუთვნოდა, 9 სექტემბერს კაიროს ეგვიპტური მუზეუმიდან რესტავრატორმა მოიპარა და შემდგომში ჯართად გადაადნო.
ქურდობა განახორციელა ქალმა რესტავრატორმა, რომელმაც ძვირფასი არტეფაქტი მუზეუმის კონსერვაციის ლაბორატორიის დაცულ სეიფიდან თავისი ცვლის დროს გამოიღო, შემდეგ კი თანამზრახველებს მისი გაყიდვა დაავალა.
სამაჯური კაიროს ოქროს უბნის დილერების ჯაჭვის გავლით დაახლოებით 4 000 დოლარად გაიყიდა – ჯერ ოქროს დილერზე 3 735 დოლარად, შემდეგ კი ოქროს ჩამოსასხმელი ქარხნის მუშაზე 4 025 დოლარად, სადაც ის სხვა ჯართ ოქროსთან ერთად გადაადნეს.
ეგვიპტის პოლიციამ დააკავა ქურდობასა და გაყიდვაში მონაწილე ოთხივე ეჭვმიტანილი, რომლებმაც დანაშაული აღიარეს, თუმცა სამი ათასწლეულის გამძლე მეცნიერულად მნიშვნელოვანი არტეფაქტი სამუდამოდ დაიკარგა.
ქურდობა აღმოაჩინეს არტეფაქტების რომში, „ფარაონების საგანძურის“ გამოფენაზე გასაგზავნად მომზადებისას და ის მოხდა გიზაში დიდი ეგვიპტური მუზეუმის გახსნამდე სულ რამდენიმე კვირით ადრე.

3 000 წლის ოქროს სამაჯური, რომელიც მეფე ამენემოპეს ეკუთვნოდა, კაიროს ეგვიპტური მუზეუმიდან მოიპარეს და ჯართად გადაადნეს მას შემდეგ, რაც ის დაახლოებით 4 000 დოლარად გაიყიდა. ოთხი ეჭვმიტანილი, მათ შორის მუზეუმის რესტავრატორი, რომელმაც ქურდობა განახორციელა, დააკავეს და მათ დანაშაული აღიარეს, თუმცა სამი ათასწლეულის გამძლე ძვირფასი არტეფაქტი სამუდამოდ დაიკარგა.

ქურდობა და გამოძიება

ეგვიპტის ხელისუფლებამ ხუთშაბათს განაცხადა, რომ სამაჯური 9 სექტემბერს მუზეუმში მომუშავე რესტავრატორმა მოიპარა. ეგვიპტის შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცნობით, ქალმა არტეფაქტი მუზეუმის კონსერვაციის ლაბორატორიის დაცული სეიფიდან თავისი ცვლის დროს გამოიღო. ქურდობა დღეების განმავლობაში შეუმჩნეველი დარჩა, სანამ მუზეუმის თანამშრომლებმა 13 სექტემბერს მისი გაუჩინარების შესახებ არ განაცხადეს, როდესაც არტეფაქტებს რომში დაგეგმილი გამოფენისთვის ამზადებდნენ.newarab

შინაგან საქმეთა სამინისტრომ გაავრცელა სათვალთვალო კამერის ჩანაწერი, სადაც ჩანს, თუ როგორ ცვლიან სამაჯურს ნაღდ ფულში კაიროს ერთ-ერთ მაღაზიაში, თუმცა ბუნდოვანი კადრები მიანიშნებს, რომ ნაჩვენებ სამაჯურს აკლია ოფიციალურ ფოტოებზე დაფიქსირებული ლაპის ლაზულის გამორჩეული მძივები. ვიდეოში ჩანს მაღაზიის მფლობელი, რომელიც სამაჯურს წონის, სანამ ერთ-ერთ ეჭვმიტანილს გადაუხდის ფულს და შემდეგ მას შუაზე გადაჭრის.arabnews

გაყიდვის ჯაჭვი

გამოძიებამ გამოავლინა ტრანზაქციების მარტივი, მაგრამ დამანგრეველი ჯაჭვი. რესტავრატორი დაუკავშირდა კაიროს საიედა ზეინაბის რაიონის ვერცხლის ვაჭარს, რომელმაც ხელი შეუწყო პირველად გაყიდვას. ვაჭარმა სამაჯური 180 000 ეგვიპტურ ფუნტად (3 735 დოლარი) მიჰყიდა ოქროს დილერს, რომელმაც ის თავის მხრივ 194 000 ეგვიპტურ ფუნტად (4 025 დოლარი) ოქროს ჩამოსასხმელი ქარხნის მუშას მიჰყიდა.newarab

ქარხნის მუშამ სამაჯური სხვა ჯართ ოქროსთან ერთად გადაადნო, რათა ახალი სამკაულები დაემზადებინა. ოთხივე ეჭვმიტანილი დაკავებულია და მათ დანაშაულში თავიანთი როლი აღიარეს, ხელისუფლებამ კი გაყიდვიდან მიღებული თანხა ამოიღო.thenationalnews

ისტორიული მნიშვნელობა და კონტექსტი

სამაჯური, რომელიც მორთული იყო სფერული ლაპის ლაზულის მძივებით, ეკუთვნოდა ეგვიპტის 21-ე დინასტიის მეფე ამენემოპეს, რომელიც მართავდა ძვ. წ. 993-დან 984 წლამდე, მესამე გარდამავალი პერიოდის დროს. ჟან გიიომ ოლეტ-პელეტიემ, ეგვიპტოლოგმა, რომელმაც AFP-სთან ისაუბრა, ნივთი დაახასიათა როგორც „არც ისე ლამაზი, მაგრამ მეცნიერულად ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო“ ობიექტი.newarab

სამაჯური აღმოაჩინეს ტანისში, ნილოსის აღმოსავლეთ დელტაში, არქეოლოგიური გათხრების დროს მეფე ფსუსენეს I-ის სამარხში, სადაც ამენემოპე გადაასვენეს მისი თავდაპირველი სამარხის გაძარცვის შემდეგ. არტეფაქტი დამზადებული იყო ოქროს შენადნობისგან, რომელიც დეფორმაციისადმი მდგრადი იყო, ხოლო ლაპის ლაზული — შემოტანილი თანამედროვე ავღანეთის ტერიტორიიდან — ძველი ეგვიპტელებისთვის ღრმა სიმბოლურ მნიშვნელობას ატარებდა და ღმერთების თმას განასახიერებდა.arabnews

ქურდობა მოხდა გიზაში დიდი ეგვიპტური მუზეუმის მოსალოდნელ გახსნამდე სულ რამდენიმე კვირით ადრე, 2025 წლის 4 ნოემბერს, სადაც ეგვიპტის ყველაზე ცნობილი არტეფაქტები, მათ შორის მეფე ტუტანხამონის საგანძური, იქნება გამოფენილი. სამაჯური დაგეგმილი იყო „ფარაონების საგანძურის“ გამოფენისთვის, რომელიც მომავალ თვეში რომში იხსნება.thenationalnews

ეგვიპტის კანონმდებლობით, სიძველეების მოპარვა კონტრაბანდის მიზნით ისჯება უვადო პატიმრობით და 5 მილიონ ეგვიპტურ ფუნტამდე (100 000 დოლარი) ჯარიმით. ქურდობა ხაზს უსვამს ეგვიპტის კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის მიმდინარე გამოწვევებს, მსგავსი ინციდენტების ჩათვლით, როგორიცაა ვინსენტ ვან გოგის „ყაყაჩოების“ 2010 წლის ქურდობა, რომელიც დღემდე დაკარგულია.ndtv