გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ აშშ-ის წინააღმდეგობის მიუხედავად, კლიმატის შესახებ გადაწყვეტილებას 141 ხმით 8-ის წინააღმდეგ დაუჭირა მხარი

გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ მსოფლიო სასამართლოს კლიმატის შესახებ გადაწყვეტილებას 141 ხმით 8-ის წინააღმდეგ დაუჭირა მხარი

გაეროს გენერალურმა ასამბლეამ ოთხშაბათს აბსოლუტური უმრავლესობით მიიღო რეზოლუცია, რომელიც მხარს უჭერს საერთაშორისო სასამართლოს (ICJ) ისტორიულ საკონსულტაციო დასკვნას იმის შესახებ, რომ ქვეყნებს აქვთ სამართლებრივი ვალდებულება, დაიცვან პლანეტა კლიმატის ცვლილებისგან. კენჭისყრის შედეგი იყო 141 მომხრე, 8 წინააღმდეგი და 28 თავშეკავებული.washingtonpost

რეზოლუცია, რომლის ინიციატორი წყნარი ოკეანის პატარა კუნძულოვანი სახელმწიფო ვანუატუა, მოუწოდებს სახელმწიფოებს, შეასრულონ საერთაშორისო სამართლით ნაკისრი ვალდებულებები, მათ შორის მიიღონ ეროვნული კლიმატური სამოქმედო გეგმები, რათა გლობალური ტემპერატურის ზრდა შეზღუდონ 1.5°C-ით ინდუსტრიამდელ დონესთან შედარებით და გადავიდნენ წიაღისეული საწვავის მოხმარებიდან. რეზოლუციის წინააღმდეგ ხმა მისცეს ბელარუსმა, ირანმა, ისრაელმა, ლიბერიამ, რუსეთმა, საუდის არაბეთმა, შეერთებულმა შტატებმა და კიდევ ერთმა ქვეყანამ.un

საკონსულტაციო დასკვნიდან პოლიტიკურ ქმედებამდე

რეზოლუცია სათავეს იღებს ვანუატუს მრავალწლიანი კამპანიიდან, რომელმაც 2023 წელს პირველად დაარწმუნა გენერალური ასამბლეა, ეთხოვა ICJ-სთვის დასკვნა სახელმწიფოების კლიმატური ვალდებულებების შესახებ. 2025 წლის ივლისში ICJ-მ გამოსცა ერთსულოვანი დასკვნა, რომელშიც ნათქვამია, რომ სახელმწიფოს მიერ კლიმატური სისტემის დაცვის უუნარობა შეიძლება ჩაითვალოს „საერთაშორისო უკანონო ქმედებად“ და რომ მათ, ვინც კლიმატის ცვლილებით დაზარალდა, შეიძლება ჰქონდეთ რეპარაციების მიღების უფლება.jfjustice

სასამართლოს გადაწყვეტილებამ გადააჭარბა იურიდიული ექსპერტების მოლოდინს; მან დაადგინა, რომ ყველა სახელმწიფო უნდა ისწრაფოდეს დათბობის 1.5°C-მდე შეზღუდვისკენ და რომ წიაღისეული საწვავის წარმოებისთვის მთავრობის მხარდაჭერამ შეიძლება დაარღვიოს ადამიანის უფლებათა ვალდებულებები. ვანუატუმ შემდეგ 2026 წლის დასაწყისში წარადგინა რეზოლუციის პროექტი, რათა სასამართლოს იურიდიული დასკვნები კოორდინირებული მოქმედებების ჩარჩოდ ექცია.nytimes

აშშ-ის წინააღმდეგობა და დიპლომატიური ზეწოლა

ტრამპის ადმინისტრაციამ კენჭისყრამდე რამდენიმე თვით ადრე რეზოლუციის წინააღმდეგ დიპლომატიური კამპანია აწარმოა. თებერვალში სახელმწიფო დეპარტამენტმა დაგზავნა კაბელოგრამა მსოფლიოს ყველა აშშ-ის საელჩოსა და საკონსულოში, სადაც ნათქვამია, რომ ის „მტკიცედ ეწინააღმდეგება“ წინადადებას და ამტკიცებს, რომ მისმა მიღებამ „შეიძლება მნიშვნელოვანი რისკი შეუქმნას აშშ-ის მრეწველობას“, იტყობინება Associated Press და Al Jazeera, რომლებმაც კაბელოგრამა მოიპოვეს.apnews

ადმინისტრაციამ მოუწოდა სხვა ქვეყნებს, დაეწოლათ ვანუატუსთვის, რათა მას რეზოლუცია მთლიანად გაეწვია. წინააღმდეგობა იყო საერთაშორისო კლიმატური ვალდებულებებიდან გამოსვლის უფრო ფართო პროცესის ნაწილი, მათ შორის ადმინისტრაციის იანვრის გადაწყვეტილება გაეროს კლიმატის ცვლილების ჩარჩო-კონვენციიდან გასვლის შესახებ, რაც შეერთებულ შტატებს კლიმატის ფუნდამენტური ხელშეკრულების მიღმა დარჩენილ ერთადერთ ქვეყნად აქცევს.devdiscourse

რას მოითხოვს რეზოლუცია

მიუხედავად იმისა, რომ გენერალური ასამბლეის რეზოლუცია არ არის სავალდებულო, მას აქვს პოლიტიკური წონა, როგორც თითქმის გლობალური კონსენსუსის გამოხატულებას. საბოლოო ტექსტი მოუწოდებს ქვეყნებს, მიიღონ 1.5°C-ის მიზანთან შესაბამისი კლიმატური გეგმები, უარი თქვან წიაღისეული საწვავის სუბსიდირებაზე და უზრუნველყონ კლიმატთან დაკავშირებული ზიანის „სრული რეპარაცია“. შემოთავაზებული კლიმატური ზიანის საერთაშორისო რეესტრი, რომელიც დააფიქსირებდა კლიმატური ზიანის შესახებ მტკიცებულებებსა და პრეტენზიებს, მოლაპარაკებების დროს საბოლოო ვერსიიდან ამოიღეს.amnesty

რეზოლუცია ასევე სთხოვს გაეროს გენერალურ მდივანს, წარუდგინოს გენერალურ ასამბლეას ანგარიში ICJ-ის დასკვნაში ასახული ვალდებულებების შესრულების გაუმჯობესების მეთოდების შესახებ; ეს მექანიზმი მიზნად ისახავს პოლიტიკური ყურადღების შენარჩუნებას გადაწყვეტილებაზე, ვიდრე მის გვერდზე გადადებას.yahoo