კვლევამ ალცჰაიმერის პროგრესირების უჯრედული გარდამტეხი წერტილი გამოავლინა

მკვლევარებმა ალცჰაიმერის პროგრესირების ბიოლოგიური გარდამტეხი წერტილი გამოავლინეს

ახალმა ფართომასშტაბიანმა კვლევამ გამოავლინა ის, რასაც მკვლევარები კრიტიკულ უჯრედულ გარდამტეხ წერტილს უწოდებენ, რომელიც შეიძლება განსაზღვრავდეს, იწვევს თუ არა ალცჰაიმერის დაავადება დემენციას — რაც ახალ მინიშნებებს იძლევა იმის შესახებ, თუ რატომ რჩებიან ზოგიერთი ადამიანი კოგნიტურად მკვეთრი, მიუხედავად იმისა, რომ დაავადების დამახასიათებელი ტვინის პათოლოგია აქვთ.

კვლევა, რომელიც 4 ივნისს Nature Medicine-ში გამოქვეყნდა VIB-ის, KU Leuven-ის, დიდი ბრიტანეთის დემენციის კვლევის ინსტიტუტისა და Muna Therapeutics-ის მეცნიერების მიერ, ალცჰაიმერის პროგრესირების სივრცითი კონტინუუმის წარმომადგენელ ექვს განსხვავებულ ქსოვილოვან დომენს ასახავს. აღმოჩენების ცენტრშია მიკროგლიის — ტვინის რეზიდენტი იმუნური უჯრედების — ცვლილება ამილოიდ-ბეტა ნადებთან დაკავშირებული ანთებითი მდგომარეობიდან ანტიგენის წარმდგენ მდგომარეობამდე, რომელიც ტაუ-პათოლოგიასთან და ნეიროდეგენერაციასთან ერთად ჩნდება.nature

უჯრედული გადამრთველი დემენციისკენ

ადამიანის დონორი ტვინის ქსოვილზე სივრცითი ტრანსკრიპტომიკისა და ერთუჯრედიანი სეკვენირების გამოყენებით, გუნდმა გამოავლინა მთავარი გარდამტეხი წერტილი ამილოიდური ნადებით დომინირებულ დაავადების ადრეულ სტადიებსა და ტაუ-კვანძებითა და ნეირონული დანაკარგით აღნიშნულ გვიანდელ სტადიებს შორის. ამ გადასვლამდე მიკროგლია ნადების საპასუხოდ ანთებით რეაქციას იწყებს. მის შემდეგ კი ისინი იღებენ ანტიგენის წარმდგენ ფენოტიპს, რომელიც, როგორც ჩანს, კოგნიტური დაქვეითების დაწყებას ემთხვევა.news-medical

„ეს იყო საინტერესო მოგზაურობა მრავალ პარტნიორთან ერთად. კვლევა, რომელიც მთლიანად ადამიანის დონორის მასალაზეა დაფუძნებული, იძლევა წარმოდგენას ალცჰაიმერის დემენციამდე პროგრესირების მდგრადობის ერთ-ერთი მექანიზმის შესახებ“, – თქვა ბარტ დე სტროპერმა, KU Leuven-ისა და VIB-ის ჯგუფის ხელმძღვანელმა და კვლევის თანაავტორმა.news-medical

მდგრადობის ორი განსხვავებული გზა

შესაძლოა, ყველაზე გასაოცარი აღმოჩენა ეხება იმას, თუ როგორ უწევენ წინააღმდეგობას გარკვეული პირები დემენციას, მიუხედავად ალცჰაიმერის პათოლოგიის არსებობისა. 80-იანელებმა, რომლებსაც ამილოიდური ნადები დაუგროვდათ, მაგრამ კოგნიტურად ჯანმრთელები დარჩნენ, აჩვენეს ადრეული მიკროგლიური რეაქცია, რომელიც არასდროს გადასულა გვიანდელ, დაავადებასთან დაკავშირებულ იმუნურ მდგომარეობაში. 100-იანელებმა განსხვავებული მექანიზმი გამოავლინეს: მათ გაააქტიურეს გვიანდელი მიკროგლიური პროგრამა, მაგრამ ის ტაუ-დაგროვებისა და მისი დამაზიანებელი ეფექტებისგან განცალკევებული იყო.news-medical

„იმის უკეთ გააზრება, თუ როგორ უწევს ტვინი წინააღმდეგობას დაავადებას, ახალ გზებს გაუხსნის თერაპიებს ნეიროდეგენერაციისა და დემენციის თავიდან ასაცილებლად“, – თქვა მარკ ფიერსმა VIB-KU Leuven-დან, თანაავტორმა.news-medical

თერაპიული შედეგები

აღმოჩენები მიუთითებს მიკროგლიური მდგომარეობის გადასვლებს — და ისეთ გზებზე, როგორიცაა TREM2 — როგორც პოტენციურ თერაპიულ სამიზნეებზე. მკვლევარების აზრით, ინტერვენციები, რომლებიც ინარჩუნებენ სასარგებლო ადრეულ მიკროგლიურ რეაქციებს ან ხელს უშლიან ანტიგენის წარმდგენ მდგომარეობაზე გადასვლას, შეიძლება ყველაზე ეფექტური იყოს, თუ ისინი გამოყენებული იქნება მანამ, სანამ ტვინი გარდამტეხ წერტილს მიაღწევს.news-medical

„ეს აღმოჩენები ახალ შესაძლებლობებს ხსნის მიკროგლიური მდგომარეობების სამიზნეში ამოსაღებად და მდგრადობის გასაგრძელებლად, ნაცვლად მხოლოდ ნადების მოცილებაზე ფოკუსირებისა“, – თქვა ნილს პლატმა, Muna Therapeutics-ის მთავარმა სამეცნიერო ოფიცერმა. Muna ამჟამად ატარებს თავისი ორალური TREM2 აგონისტის, MNA-001-ის პირველი ფაზის კვლევას, რომელიც მიზნად ისახავს ალცჰაიმერის დაავადების ადრეულ ეტაპზე დამცავი მიკროგლიური ფუნქციის გაძლიერებას.munatherapeutics