კვლევამ აჩვენა, რომ 2011 წლის Tohoku-ს მიწისძვრის ბირთვში არეკლილმა ტალღებმა მთელი იაპონია აღმოსავლეთით გადაწია

2011 წლის Tohoku-ს მიწისძვრამ დედამიწის ბირთვში გაგზავნა სეისმური ტალღები, რომლებმაც იაპონია აღმოსავლეთით გადაწია

2011 წლის დამანგრეველი Tohoku-ს მიწისძვრა იმდენად ძლიერი იყო, რომ მან სეისმური ტალღები თითქმის 6,000 კილომეტრის სიღრმეში, დედამიწის რკინის ბირთვამდე გაგზავნა და უკან დააბრუნა — და როდესაც ეს ტალღები რამდენიმე წუთის შემდეგ ზედაპირზე დაბრუნდა, მათ გამოიწვიეს მასიური რღვევის სრიალი, რამაც მუდმივად გადაწია მთელი იაპონია რამდენიმე მილიმეტრით აღმოსავლეთით. აღმოჩენა, რომელიც ხუთშაბათს ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნდა, წარმოადგენს ბირთვში არეკლილი სეისმური ტალღის მიერ ტექტონიკური ფილების საზღვრებზე მოძრაობის გამოწვევის პირველ დოკუმენტირებულ შემთხვევას.science

ტალღის მოგზაურობა ბირთვამდე

კვლევამ, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ჩიკაგოს უნივერსიტეტის გეოფიზიკოსი Sunyoung Park, გააანალიზა იაპონიის Geonet დედამიწის დაკვირვების სისტემის მონაცემები, რომელიც მოიცავს 1,300 სადგურის მონაცემებს მთელი ქვეყნის მასშტაბით. 2011 წლის 11 მარტს, 9.0 მაგნიტუდის მთავარი ბიძგიდან დაახლოებით 13 წუთის შემდეგ, ქსელმა დააფიქსირა ე.წ. ScS ტალღების ჩამოსვლა — ძვრის ტალღები, რომლებიც გაიარეს დედამიწის მანტიაში, აირეკლნენ მანტიასა და გარე ბირთვს შორის საზღვრიდან და დაბრუნდნენ ზედაპირზე.bluewin

მას შემდეგ, რაც ეს ტალღები ჩამოვიდა, იაპონიის დიდმა ნაწილმა რამდენიმე მილიმეტრით გადაინაცვლა აღმოსავლეთით რუსეთის საზღვართან მდებარე ჩინეთის საცნობარო წერტილთან შედარებით, მაქსიმალური გადაადგილებით ხუთიდან ექვს მილიმეტრამდე. „ამ მოვლენის უჩვეულო ბუნების გათვალისწინებით, ჩვენ მნიშვნელოვანი დრო დავუთმეთ სხვადასხვა ახსნის შესწავლას“, – აღნიშნა Park-ის გუნდმა, საბოლოოდ გამორიცხა რა სატელიტური მონაცემების დამუშავების შეცდომები, სანამ ScS ტალღებს მიზეზად დაასახელებდნენ.scientificamerican

ყველაზე ფართო სეისმური მოვლენა, რაც კი ოდესმე დაფიქსირებულა

გუნდმა მოახდინა სრიალის სხვადასხვა სცენარის სიმულაცია 20-დან 60 კილომეტრამდე სიღრმეზე და შეადარა შედეგები ჩაწერილ მონაცემებს. მათ დაადგინეს, რომ გადაადგილება ვერ წარმოიშობოდა მხოლოდ მიწისძვრის ეპიცენტრთან — თუ ასე იქნებოდა, ცვლა მანძილთან ერთად შემცირდებოდა, რაც ასე არ ყოფილა. სამაგიეროდ, სრიალი მოხდა ერთდროულად ტექტონიკური ფილების ოთხ საზღვარზე: წყნარი ოკეანის ფილასა და ოხოცკის ფილას შორის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, და ფილიპინების ფილასა და ევრაზიის ფილას შორის სამხრეთ-დასავლეთით.bluewin

სულ დაზარალებული ტერიტორია მოიცავს დაახლოებით 3,000 კილომეტრს — დაახლოებით იაპონიის მატერიკული ნაწილის სიგრძეს. მკვლევარები მას აღწერენ, როგორც ექვსიდან შვიდჯერ უფრო დიდს, ვიდრე მთავარი მიწისძვრის რღვევის სიგრძე და ორჯერ მეტს, ვიდრე 2004 წლის სუმატრას მიწისძვრისა, რაც მას აქამდე დაფიქსირებულ ყველაზე ფართო რღვევის ზონად აქცევს ერთი მოვლენის შემდეგ.science

სეისმური საფრთხის ახალი წყარო

მკვლევარებს მიაჩნიათ, რომ მთავარმა მიწისძვრამ შეამცირა ხახუნი ქერქის რღვევის ზონებში, რამაც საშუალება მისცა დაბრუნებულ ScS ტალღებს გამოეწვიათ უეცარი გადაადგილება. აღმოჩენას შედეგები მოჰყვება მიწისძვრისთვის მზადყოფნის კუთხით. „ეს დაკვირვება ხაზს უსვამს, თუ რამდენად მნიშვნელოვანია გავითვალისწინოთ სეისმური საფრთხის ეს აქამდე უცნობი წყარო, რომელიც გამოწვეულია მთავარი მიწისძვრის ზონისა და მიმდებარე რეგიონის პოტენციური რეაქტივაციით — მთავარი მიწისძვრიდან ათ წუთზე მეტი ხნის შემდეგაც კი“, – ნათქვამია კვლევაში.bluewin