ფრანგმა არქეოლოგებმა ღაზაში ისრაელის დარტყმამდე არტეფაქტები გადაარჩინეს

ფრანგ არქეოლოგთა ჯგუფმა ხუთშაბათს წარმატებით დაასრულა ღაზადან თითქმის სამი ათწლეულის არქეოლოგიური არტეფაქტების საგანგებო ევაკუაცია, კოლექციის შემცველ შენობაზე ისრაელის მოსალოდნელ სამხედრო დარტყმამდე რამდენიმე საათით ადრე.

იერუსალიმის ფრანგულმა ბიბლიურმა და არქეოლოგიურმა სკოლამ (EBAF) განახორციელა ის, რასაც მისი დირექტორი ოლივიე პოკილიონი უწოდებს „მაღალი რისკის ოპერაციას, რომელიც განხორციელდა უკიდურესად სახიფათო კონტექსტში ყველასთვის, ვინც მასში მონაწილეობდა — ნამდვილი ბოლო წუთის გადარჩენა“, AFP-ის ცნობების თანახმად. ისრაელის ხელისუფლებამ ოთხშაბათს დილით გააფრთხილა დაწესებულება, რომ ევაკუაცია გაეკეთებინათ თავისი საცავისთვის, რომელიც ღაზაში მდებარე საცხოვრებელი კორპუსის პირველ სართულზე იყო განთავსებული და სამიზნეში იყო ამოღებული.aawsat

საერთაშორისო დიპლომატიურმა ჩარევამ მოკლე გადავადება უზრუნველყო

ევაკუაცია შესაძლებელი გახდა მას შემდეგ, რაც საფრანგეთმა, UNESCO-მ და იერუსალიმის ლათინურმა საპატრიარქომ საკვანძო როლი ითამაშეს იმ მცირე გადავადების უზრუნველყოფაში, რამაც არტეფაქტების გატანის საშუალება მისცა. ისრაელის არმიას AFP-სთან დაკავშირებისას გაფრთხილება არ დაუდასტურებია, თუმცა მრავალმა წყარომ ჩარევა დაადასტურა.aawsat

„იმ პირობებში, როდესაც ადგილზე თითქმის არცერთი საერთაშორისო აქტორი არ დარჩენილა, არც ინფრასტრუქტურაა და არაფერი ფუნქციონირებს, ჩვენ მოგვიწია ტრანსპორტის, მუშახელისა და ლოჯისტიკის იმპროვიზაცია“, – განუცხადა პოკილიონმა AFP-ს. ოპერაცია მკაცრი საიდუმლოების პირობებში ჩატარდა, „როგორც რელიგიური ორგანიზაციისთვის, მთავარი საზრუნავით, რომ არ საფრთხე არ შექმნოდა ადამიანთა სიცოცხლეს“.arabnews

ღაზას არქეოლოგიური მემკვიდრეობის არტეფაქტები გადარჩენილია

EBAF-ის საცავი შეიცავდა დაახლოებით 180 კუბურ მეტრს ღაზას ხუთი ძირითადი არქეოლოგიური ადგილიდან. კოლექცია მოიცავდა მეოთხე საუკუნის წმინდა ილარიონის მონასტრის არტეფაქტებს, რომელიც UNESCO-მ 2024 წლის ივლისში მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში და საფრთხის ქვეშ მყოფი მსოფლიო მემკვიდრეობის ნუსხაში შეიტანა.timesofisrael

არქეოლოგ რენე ელტერის თქმით, რომელიც ფრანგული არასამთავრობო ორგანიზაცია Premiere Urgence Internationale-ის სამეცნიერო კოორდინატორია, „ჩვენ გადავარჩინეთ დიდი ნაწილი, მაგრამ გადარჩენისას ყოველთვის კარგავ რაღაცას და ყოველთვის დგახარ მტკივნეული არჩევანის წინაშე“. საცავი განსაკუთრებით ღირებული იყო, რადგან კოლექციები ათწლეულების განმავლობაში სისტემატურად იყო კლასიფიცირებული.arabnews

ღაზას არქეოლოგიური ძეგლები ფართომასშტაბიანი განადგურების წინაშეა

ევაკუაცია ხაზს უსვამს ღაზას კულტურული მემკვიდრეობის წინაშე არსებულ ფართო საფრთხეს მიმდინარე კონფლიქტის დროს. UNESCO-მ სატელიტური გამოსახულებების გამოყენებით ღაზაში 94 მემკვიდრეობის ძეგლის დაზიანება დაადასტურა, მათ შორის მე-13 საუკუნის ფაშას სასახლის. პალესტინის კულტურის სამინისტრომ თებერვალში განაცხადა, რომ 226 არქეოლოგიური ძეგლი დაზიანდა, საიდანაც 138-მა მნიშვნელოვანი ზიანი მიიღო.unesco

მკვლევარებმა AFP-ს განუცხადეს, რომ დაბომბვისთვის დაუცველი მიმოფანტული ნანგრევების გარდა, EBAF-ის საცავი იყო პალესტინის ტერიტორიაზე დარჩენილი არტეფაქტების ერთადერთი საცავი. კონფლიქტის დაწყებიდან თითქმის ორი წლის განმავლობაში ღაზას ორი მუზეუმიდან ერთი განადგურდა, მეორე კი მძიმედ დაზიანდა.arabnews

ელტერმა გააფრთხილა, რომ შენახული დოკუმენტაცია შესაძლოა იყოს ერთადერთი, რაც ღაზას არქეოლოგიური მემკვიდრეობიდან დარჩება: „შესაძლოა, ეს იქნება ერთადერთი კვალი, რაც ღაზას არქეოლოგიიდან დარჩება — წიგნებში, პუბლიკაციებში, ბიბლიოთეკებში“.arabnews