2026 წლის ზამთრის ოლიმპიადა მილანში ახალი ტექნოლოგიებითა და PFAS-ის აკრძალვით იხსნება

ხახუნიდან ფტორამდე: როგორ აყალიბებს მეცნიერება 2026 წლის ზამთრის ოლიმპიადას

2026 წლის ზამთრის ოლიმპიური თამაშები დღეს მილანის „სან სიროს“ სტადიონზე გაიხსნა, რაც 17-დღიანი შეჯიბრების დასაწყისს ნიშნავს, სადაც გამარჯვება და მარცხი წამის მეათედებში გაიზომება და ფიზიკისა და ქიმიის უხილავი ძალებით განისაზღვრება.britannica

სპეციალურად დამუშავებული ყინულის ზედაპირებიდან დაწყებული ფტორირებული სათხილამურო ცვილების პირველად აკრძალვამდე, მილან-კორტინას თამაშები აჩვენებს, თუ როგორ აგრძელებს სამეცნიერო ინოვაცია ადამიანის სპორტული შესაძლებლობების საზღვრების გაფართოებას.

ყინულისა და სიჩქარის ქიმია

სხვადასხვა ოლიმპიური სპორტის სახეობა მოითხოვს რადიკალურად განსხვავებულ ყინულის ზედაპირებს, რაც წყლის ქიმიის ზუსტ მანიპულირებას მოითხოვს. გრეგ ტეილორი, Jet Ice-ის ოპერაციების დირექტორი, კანადური კომპანია, რომელიც წლევანდელი თამაშებისთვის ყინულის ზედაპირებს ქმნის, ამბობს, რომ წყალში გახსნილი მყარი ნივთიერებები (TDS) გადამწყვეტ როლს თამაშობს. კერლინგი მოითხოვს თითქმის სუფთა წყალს 0–10 ppm (ნაწილი მილიონზე) TDS-ით, რათა მიიღონ უკიდურესად მაგარი ყინული, ხოლო ფიგურულ სრიალს სჭირდება უფრო რბილი ყინული 120–150 ppm TDS-ით, „რათა ნახტომების შესრულებისას ყინულს ჰქონდეს მცირე დრეკადობა“, – განუცხადა ტეილორმა Chemical & Engineering News-ს.acs

საკონკურსო ხარისხის ყინულის საფარის შექმნას დაახლოებით 72 საათი უწყვეტი მუშაობა სჭირდება. 3-მეტრიანი ბუმი ათეული საქშენით ასხურებს წყლის ნისლის თხელ ფენებს, რომელიც იყინება და ქმნის დაახლოებით 1.5 დიუმი სისქის ზედაპირს.acs

ამასობაში, ფტორირებული სათხილამურო ცვილების აკრძალვა თამაშებისთვის ისტორიულ ცვლილებას წარმოადგენს. სათხილამურო სპორტის საერთაშორისო ფედერაციამ 2023–24 წლების სეზონიდან აკრძალა PFAS-ის შემცველი ცვილები გარემოსდაცვითი და ჯანმრთელობის რისკების გამო. „სათხილამურო ცვილის გამოყენება ტექნიკოსებს ფტორნახშირბადებთან აკავშირებს; ნაერთები იცვითება თოვლში და ხვდება ადგილობრივ წყლის სისტემებში“, – განმარტა ჯეფრი ბეიტსმა, იუტას უნივერსიტეტის მასალათმცოდნემ.youtube

საინჟინრო მიღწევები აღჭურვილობაში

ჰოლანდიის, იტალიისა და კანადის ციგურებით მოციგურავეთა გუნდები წარადგენენ ახალ ჰიბრიდულ აეროდინამიკურ კოსტიუმს, რომელიც კონკურენტების უმეტესობასთან შედარებით ჰაერის წინააღმდეგობის დაახლოებით 8 პროცენტით შემცირებას გვთავაზობს. კოსტიუმს აქვს ორფენიანი კონსტრუქცია მკლავებსა და ფეხებზე, რაც ქმნის სასარგებლო ტურბულენტობას საათში 20-დან 90 კილომეტრამდე სიჩქარეზე — კონცეფცია, რომელიც ნასესხებია ველოსპორტიდან, მაგრამ ახალია ამ დონის ციგურებით სრიალისთვის.speedskatingnews

კორტინა დ’ამპეცოში ხელახლა აშენებული ეუჯენიო მონტის სასრიალო ცენტრი ასევე საინჟინრო მიღწევას წარმოადგენს. 1730-მეტრიანი ტრასა მოიცავს 16 მოსახვევს, 83 კილომეტრის სიგრძის მაცივარ მილებს და გლიკოლზე დაფუძნებულ სამაცივრო სისტემას. სპორტსმენებს შეუძლიათ განავითარონ საათში 130 კილომეტრზე მეტი სიჩქარე 5g-მდე აჩქარებით.linkedin

ფიზიკა მოძრაობაში

მიჩიგანის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფიზიკოსი სტიუარტ ტესმერი აღნიშნავს, რომ ხახუნი ზამთრის სპორტის სახეობების გამაერთიანებელი თემაა. „როდესაც ისინი ფეხებით ყინულს უბიძგებენ, ყინულის ტრასა მათ უკან უბიძგებს და წინ მიაქანებს. ეს ასახავს ისააკ ნიუტონის ფიზიკის მესამე კანონს“, – განმარტა მან.msu

სათხილამურო ალპინიზმი, რომელიც ოლიმპიურ დებიუტს აღნიშნავს, უნიკალურ ფიზიკურ პრობლემას წარმოადგენს. კვლევები აჩვენებს, რომ აღმართზე სიჩქარე მიიღწევა ძირითადად უფრო ხშირი ნაბიჯებით და არა უფრო გრძელით, მაღალი წინააღმდეგობის ძალების გამო, სადაც სპორტსმენისა და აღჭურვილობის საერთო წონა უკუპროპორციულია შესრულებასთან.frontiersin

თამაშებზე ასევე ვიხილავთ ფიგურულ მოციგურავეებს, რომლებიც ცდილობენ ოთხმაგი ნახტომების შესრულებას, რაც მოითხოვს წამში 1000-დან 1100 გრადუსამდე ბრუნვის სიჩქარეს — სხეულის წონაზე ხუთიდან რვაჯერ მეტი ძალით დაშვებისას.sciencefriday