IEP-ის კვლევის თანახმად, აშშ-ირანის ომი გლობალურ ეკონომიკას 2.2 ტრილიონი დოლარი უჯდება

ეკონომიკისა და მშვიდობის ინსტიტუტმა სამშაბათს გამოაქვეყნა გლობალური მშვიდობის ინდექსი, სადაც შეფასებულია, რომ აშშ-ირანის ომი გლობალურ მშპ-ს წლიურად 2.2 ტრილიონ დოლარს აკლებს.thenationalnews
ცეცხლის შეწყვეტის ყველაზე სავარაუდო სცენარით, ზარალი 1.3 ტრილიონ დოლარს აღწევს, მაგრამ ომის განახლებამ შესაძლოა ეს მაჩვენებელი 3.5 ტრილიონამდე გაზარდოს, რაც გადააჭარბებს რუსეთ-უკრაინის ომის პირველი წლის გავლენას.visionofhumanity
ირანის ეკონომიკა 15-დან 25 პროცენტამდე შეკუმშვის წინაშეა, ხოლო სპარსეთის ყურის ისეთი სახელმწიფოები, როგორიცაა კატარი და ქუვეითი, მოწყვეტილი არიან ჰორმუზის სრუტის გავლით საექსპორტო მარშრუტებს.thenationalnews

IEP-ის ანგარიში: აშშ-ირანის ომი გლობალურ ეკონომიკას 2.2 ტრილიონი დოლარი უჯდება

მიმდინარე აშშ-ირანის ომი გლობალური ეკონომიკიდან ყოველწლიურად დაახლოებით 2.2 ტრილიონ დოლარს იწოვს, ნათქვამია ეკონომიკისა და მშვიდობის ინსტიტუტის (IEP) 2026 წლის გლობალური მშვიდობის ინდექსში, რომელიც სამშაბათს გამოქვეყნდა. ეს მაჩვენებელი, რომელიც გაზომილია მსყიდველობითი უნარის პარიტეტის მიხედვით, წარმოადგენს უფსკრულს მყიფე ზავასა და საომარი მოქმედებების სრულ განახლებას შორის — რასაც IEP უწოდებს „დიპლომატიის დოლარულ ღირებულებას“.thenationalnews

სამი სცენარი, მზარდი ზარალი

ანგარიში მოდელირებს კონფლიქტის გავლენას სამი სცენარის მიხედვით. უახლოეს პერსპექტივაში ყველაზე სავარაუდო შედეგის მიხედვით — გახანგრძლივებული ზავი, ჰორმუზის სრუტის მხოლოდ ნაწილობრივ გახსნა და ირანის საზღვაო შევიწროების გაგრძელება — გლობალური მშპ-ს ზარალი შეფასებულია 1.3 ტრილიონ დოლარად, ანუ მსოფლიო პროდუქციის 0.6 პროცენტად. ომის განახლებისა და სრუტის ექვსი ან მეტი თვით ჩაკეტვის შემთხვევაში, ზარალი 3.5 ტრილიონ დოლარამდე გაიზრდება, რაც გადააჭარბებს რუსეთ-უკრაინის ომის ეკონომიკურ შოკს პირველ წელს.visionofhumanity

კონფლიქტი დაიწყო 2026 წლის 28 თებერვალს, როდესაც ოპერაცია „Epic Fury“-მ აშშ-ისა და ისრაელის ავიადარტყმები განახორციელა ირანის ბირთვულ, სამხედრო და ხელმძღვანელობის ინფრასტრუქტურაზე. მარტის დასაწყისში ირანის მიერ ჰორმუზის სრუტის ჩაკეტვამ მყისიერად შეაფერხა ყურის ქვეყნების დღეში დაახლოებით 13 მილიონი ბარელი ექსპორტი, რამაც გამოიწვია ის, რასაც ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტომ უწოდა „ისტორიაში ყველაზე დიდი ენერგეტიკული უსაფრთხოების გამოწვევა“.imf

ფრონტის ხაზის ეკონომიკები ყველაზე მძიმე ტვირთს ატარებენ

ირანი დაზარალებულ ქვეყნებს შორის ყველაზე მკვეთრ შეკუმშვას განიცდის. ცეცხლის შეწყვეტის სცენარით, მისი ეკონომიკა, სავარაუდოდ, 15 პროცენტით შემცირდება და თითქმის 268 მილიარდ დოლარს დაკარგავს. საომარი მოქმედებების განახლება ამ მაჩვენებელს 25-პროცენტიან შეკუმშვამდე და 446 მილიარდ დოლარამდე ზარალამდე მიიყვანს.thenationalnews

სპარსეთის ყურის სახელმწიფოები აწყდებიან იმას, რასაც ანგარიში უწოდებს „ჰორმუზის პარადოქსს“ — საექსპორტო შემოსავლებისგან მოწყვეტა იმ მომენტში, როდესაც მათი ინფრასტრუქტურა ზიანდება და იმპორტის ხარჯები იზრდება. საუდის არაბეთმა და არაბთა გაერთიანებულმა საამიროებმა მოახერხეს დღეში შვიდი მილიონი ბარელის ალტერნატიული მილსადენებით გადამისამართება, მაგრამ კატარს, ქუვეითსა და ბაჰრეინს ასეთი გასასვლელი გზა არ ჰქონდათ. ომის განახლების სცენარით, კატარის ეკონომიკა 15 პროცენტით, საუდის არაბეთის 6 პროცენტით, ხოლო არაბთა გაერთიანებული საამიროების 8 პროცენტით შემცირდება.visionofhumanity

გავლენა ჯერ კიდევ იზრდება

IEP-მა გააფრთხილა, რომ სრული ეკონომიკური გავლენა ჯერ კიდევ არ არის სრულად შეგრძნობილი. პირდაპირი ზარალის გარდა, ომი ხარჯებს ენერგიის ფასების, სავაჭრო შეფერხებების, ფინანსური ბაზრებისა და ფულადი გზავნილების შემცირების გზით გადასცემს. ყურის ქვეყნების შეფერხებული ექსპორტის გამო სასუქების დეფიციტი ექვსიდან ცხრა თვემდე ჩამორჩენით ვლინდება, ხოლო სურსათის ფასების კრიზისი, სავარაუდოდ, 2026 წლის ბოლოს მიაღწევს პიკს.visionofhumanity

„არსებობს მრავალი გზა, რომლითაც ამან შეიძლება იმოქმედოს გლობალურ ეკონომიკურ აქტივობაზე მომდევნო რამდენიმე წლის განმავლობაში, რაც დამოკიდებულია ომის მიმდინარეობაზე“, – წერენ IEP-ის ანალიტიკოსები.thenationalnews