Webb-მა პირველად აღმოაჩინა მეთანი ვარსკვლავთშორის კომეტაზე

NASA-ს James Webb-ის კოსმოსურმა ტელესკოპმა 2025 წლის დეკემბერში დაკვირვებისას ვარსკვლავთშორის ობიექტზე, კომეტა 3I/ATLAS-ზე, მეთანის პირველი პირდაპირი აღმოჩენა განახორციელა.nasa
NASA-ს თანახმად, კომეტის უჩვეულოდ მაღალი მეთანისა და ნახშირორჟანგის დონე წყალთან შედარებით მიუთითებს იმაზე, რომ იგი ჩამოყალიბდა ჩვენი მზის სისტემისგან მნიშვნელოვნად განსხვავებულ პირობებში.skyatnightmagazine
3I/ATLAS, მხოლოდ მესამე ვარსკვლავთშორისი ობიექტი, რაც კი ოდესმე აღმოუჩენიათ, ახლა სამუდამოდ ტოვებს ჩვენს მზის სისტემას, რაც ამ დაკვირვებებს ერთ-ერთ ბოლო დეტალურ კვლევად აქცევს.phys

Webb-მა აღმოაჩინა მეთანი ვარსკვლავთშორის კომეტა 3I/ATLAS-ზე

NASA-ს James Webb-ის კოსმოსურმა ტელესკოპმა განახორციელა მეთანის პირველი პირდაპირი აღმოჩენა ვარსკვლავთშორის ობიექტზე, დააფიქსირა რა კომეტა 3I/ATLAS-ის შუა ინფრაწითელი დაკვირვებები, როდესაც ის გასულ წელს მზეს შორდებოდა. აღმოჩენები, რომლებიც გამოქვეყნდა The Astrophysical Journal Letters-ში, ავლენს ქიმიურ შემადგენლობას, რომელიც განსხვავდება მზის სისტემის კომეტებისგან.nasa

ქიმიური ანაბეჭდი მიღმიდან

Webb-ის შუა ინფრაწითელმა ინსტრუმენტმა 3I/ATLAS-ის სპექტრები ორ თარიღში გადაიღო: 2025 წლის 15-16 დეკემბერს, როდესაც კომეტა მზიდან დაახლოებით 205 მილიონი მილის დაშორებით იყო, და 27 დეკემბერს, როდესაც ის დაახლოებით 236 მილიონი მილის დაშორებით გადავიდა. ორივე დაკვირვება მოხდა კომეტის მზესთან ყველაზე ახლო მიახლოების შემდეგ, როდესაც ის უკვე ვარსკვლავთშორისი სივრცისკენ მიემართებოდა.nasa

მეთანის აღმოჩენა პირველია ნებისმიერი ვარსკვლავთშორისი სტუმრისთვის. მეცნიერებს მიაჩნიათ, რომ გაზი კომეტის ზედაპირის ფენის ქვეშ იყო ჩამარხული და დაცული იყო სუბლიმაციისგან მანამ, სანამ მზის სითბო არ შეაღწევდა უფრო ღრმად ყინულოვან ზედაპირქვეშა ფენებში მზის სისტემის შიდა ნაწილში გავლისას. NASA-ს თანახმად, წყალთან შედარებით მეთანის რაოდენობა „გასაკვირად მაღალი იყო, ჩვენს მზის სისტემაში რამდენიმე მსგავსი ანალოგით“.skyatnightmagazine

უცხო ქიმია

Webb-მა ასევე დაადასტურა, რომ 3I/ATLAS უჩვეულოდ მდიდარია ნახშირორჟანგით და გამოყოფს მას ბევრად მეტს წყალთან შედარებით, ვიდრე მზის სისტემის ტიპური კომეტები. ეს მახასიათებლები მიუთითებს ფორმირების გარემოზე, რომელიც მნიშვნელოვნად განსხვავდება იმ პირობებისგან, რომლებმაც წარმოქმნეს კომეტები ჩვენს გალაქტიკურ სამეზობლოში.skyatnightmagazine

ტელესკოპმა დააფიქსირა გაზის წარმოების მკვეთრი კლება, როდესაც კომეტა მზეს დაშორდა, წყლის ორთქლი ყველაზე სწრაფად შემცირდა — რაც მოსალოდნელი ქცევაა, რადგან წყალი ნაკლებად აქროლადია, ვიდრე მეთანი ან ნახშირორჟანგი და წყვეტს სუბლიმაციას უფრო ადრე, როდესაც ტემპერატურა ეცემა.nasa

ვარსკვლავთშორისი მასალის იშვიათი ხილვა

კომეტა 3I/ATLAS არის მხოლოდ მესამე ვარსკვლავთშორისი ობიექტი, რომელიც ოდესმე აღმოუჩენიათ ჩვენს მზის სისტემაში გავლისას, 2017 წელს 1I/’Oumuamua-სა და 2019 წელს 2I/Borisov-ის შემდეგ. ის პირველად 2025 წლის 1 ივლისს შენიშნეს ATLAS-ის კვლევისას და შესაძლოა 10 მილიარდი წლის იყოს, რაც მას პოტენციურად ყველაზე ძველ კომეტად აქცევს, რაც კი ოდესმე შეუსწავლიათ. კომეტა ახლა მზის სისტემიდან გადის და არასდროს დაბრუნდება, რაც Webb-ის ამ დაკვირვებებს აქცევს ერთ-ერთ ბოლო დეტალურ ხილვად, რომელიც მეცნიერებს ექნებათ სხვა ვარსკვლავური სისტემიდან მოსულ ამ უძველეს მაცნეზე.phys