მეცნიერებმა საფრანგეთის Font-de-Gaume-ის მღვიმის ხელოვნების ნიმუშები პირველად დაათარიღეს

CNRS-ის მკვლევრებმა Font-de-Gaume-ის მღვიმეში ნახშირის საფუძველზე შექმნილი ნახატები რადიოკარბონული მეთოდით დაათარიღეს და პირველად დაადასტურეს, რომ ეს ხელოვნება პალეოლითურია.cnrs
ბიზონის ფიგურა დაახლოებით 13 000 წლის წინ არის დახატული — რამდენიმე ათასი წლით უფრო ახალია, ვიდრე სტილისტურ შეფასებებზე დაყრდნობით ნავარაუდევი 18 000–16 000 წელი.acs
ეს მიღწევა გზას უხსნის საფრანგეთის დორდონის რეგიონის 200-ზე მეტ პალეოლითურ მღვიმეში, მათ შორის Lascaux-ში, არსებული ხელოვნების ნიმუშების პირდაპირ დათარიღებას.cnrs

საფრანგეთის პალეოლითური მღვიმის მხატვრობის პირველი ნახშირბად-14 დათარიღება

მეცნიერებმა პირველად მოახდინეს საფრანგეთის სამხრეთ-დასავლეთით, დორდონის რეგიონში მდებარე Font-de-Gaume-ის მღვიმის კედლის მხატვრობის პირდაპირი დათარიღება, რამაც აჩვენა, რომ ბიზონის ფიგურა 13 461-დან 13 162 წლის წინ არის დახატული. შედეგები, რომლებიც 9 მარტს გამოქვეყნდა მეცნიერებათა ეროვნული აკადემიის შრომებში, უარყოფს დიდი ხნის განმავლობაში არსებულ ვარაუდებს ევროპის ერთ-ერთ ყველაზე ცნობილ პრეისტორიული ხელოვნების ძეგლში გამოყენებული პიგმენტების შესახებ და გზას უხსნის რეგიონის მასშტაბით პალეოლითური ნიმუშების დათარიღებას.acs

სიურპრიზი პიგმენტებში

მიღწევა უკავშირდება 2020 წლის თებერვალში საფრანგეთის სამეცნიერო კვლევების ეროვნული ცენტრის (CNRS) მკვლევარ-ქიმიკოს ინა რაიხეს ხელმძღვანელობით ჩატარებულ კვლევას. 1902 წელს მღვიმის აღმოჩენის დღიდან საყოველთაოდ მიღებული იყო, რომ ბიზონების, ცხენებისა და სხვა დიდი ცხოველების ნახატები შესრულებული იყო მხოლოდ არაორგანული რკინისა და მანგანუმის ოქსიდის პიგმენტებით — მასალებით, რომელთა რადიოკარბონული დათარიღება შეუძლებელია. არცერთ კვლევას მანამდე არ დაუდასტურებია ნახშირბადის არარსებობა.nih

არაინვაზიური ტექნიკების, მათ შორის რამანის მიკროსპექტრომეტრიის, პორტატული რენტგენოფლუორესცენციისა და ჰიპერსპექტრული გამოსახულების გამოყენებით, რაიხეს გუნდმა შეისწავლა ორი შავი ნახატი — ბიზონი და აბსტრაქტული ნიღბის ფიგურა — და შავ პიგმენტებში ნახშირის კვალი აღმოაჩინა. ხაზების გასწვრივ ნახშირის თანაბარი განაწილება გამორიცხავდა ტურისტების ან გრაფიტის მიერ დაბინძურებას მღვიმეში, რომელიც დამთვალიერებლებისთვის 120 წელზე მეტია ღიაა.cnrs

„ჩვენს ექსპერიმენტებამდე ვერავინ აძლევდა ექსპერიმენტულ მტკიცებულებას იმისა, რომ ეს ნახატები ნამდვილად პალეოლითურია“, — განუცხადა რაიხემ Chemical & Engineering News-ს.acs

დაუთარიღებლის დათარიღება

მას შემდეგ, რაც დადასტურდა, რომ ნახატები ნახშირბადს შეიცავდა, საფრანგეთის ხელისუფლებამ იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლიდან პიგმენტის მცირე ნიმუშების აღების გამონაკლისი ნებართვა გასცა. გუნდმა შეაგროვა ოთხი მიკრონიმუში — ერთი ბიზონიდან და სამი ნიღბის სხვადასხვა ნაწილიდან — და ნახშირბად-14-ის კონცენტრაციის გასაზომად ამაჩქარებლის მას-სპექტრომეტრია გამოიყენა.cnrs

ბიზონი დათარიღდა 13 461-დან 13 162 კალიბრირებულ წლამდე აწმყომდე, რაც გარკვეულწილად უფრო ახალია, ვიდრე 18 000-დან 16 000 წლამდე შეფასება, რომელიც მხოლოდ სტილისტურ შედარებებს ეფუძნებოდა. ნიღბის ნაწილები დათარიღდა დაახლოებით 15 981-დან 14 246 წლის წინანდელი პერიოდით, თუმცა ნიღბის მარცხენა თვალის ერთი ნიმუში შესამჩნევად ახალგაზრდა აღმოჩნდა — 8 993-დან 8 590 წლამდე — რაც შესაძლოა რეტუშირების, დაბინძურების ან მოგვიანებით გაკეთებული გრაფიტის შედეგი იყოს.acs

ახალი ჰორიზონტები პრეისტორიული ხელოვნებისთვის

ინეს დომინგო სანსმა, კატალონიის კვლევებისა და მოწინავე სწავლების ინსტიტუტის არქეოლოგმა, რომელიც კვლევაში არ მონაწილეობდა, ნაშრომს უწოდა უძველესი მღვიმის ხელოვნების ეთიკური სინჯების აღების მოდელი. „ნებისმიერი შესაძლებლობა, რომ მივიღოთ თარიღები, ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან ეს გვეხმარება ხელოვნება კონკრეტულ პერიოდებს მივაკუთვნოთ“, — განუცხადა მან C&EN-ს, თუმცა აღნიშნა, რომ დამატებითი ნიმუშები შედეგებს გაამყარებდა.acs

მეთოდოლოგია ახლა შეიძლება გამოყენებულ იქნას დორდონის სხვა მღვიმეებშიც, სადაც 200-ზე მეტი პალეოლითური ძეგლია, მათ შორის ცნობილი Lascaux-ის მღვიმე, სადაც პირდაპირი დათარიღება ასევე მიუწვდომელი იყო მკვლევრებისთვის.nih