უძველესი ფანქრები ადასტურებს, რომ ნეანდერტალელები სიმბოლურ ხელოვნებას ქმნიდნენ

ყირიმში აღმოჩენილი 42 000 წლის წინანდელი ყვითელი ოქრის ფანქარი ყველაზე მყარ მტკიცებულებას წარმოადგენს იმისა, რომ ნეანდერტალელები სიმბოლურ ხელოვნებას ქმნიდნენ. უძველეს ხელსაწყოს ეტყობა მიზანმიმართული დამუშავებისა და ხაზების დასახაზად განმეორებითი გალესვის კვალიnewscientist.
ბორდოს უნივერსიტეტის მკვლევარებმა ფრანჩესკო დ’ერიკოს ხელმძღვანელობით შეისწავლეს 70 000 წლამდე ასაკის ოქრის 16 ნიმუში ყირიმისა და უკრაინის ნეანდერტალელთა სადგომებიდან და აღმოაჩინეს რამდენიმე ფანქარი, რომლებიც განზრახ იყო დამზადებული და შენახული როგორც სპეციალიზებული მარკირების ხელსაწყოnewscientist.
აღმოჩენა მოიცავს მეორე, უფრო ძველ წითელი ოქრის ფანქარს, რომელიც შესაძლოა 70 000 წლის წინანდელი იყოს. მიკროსკოპულმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ხელსაწყოები განზრახ იყო შექმნილი ზუსტი ხაზების დასახაზად და არა მხოლოდ პრაქტიკული მიზნებისთვისnewscientist.
2025 წლის ოქტომბერში ჟურნალ Science Advances-ში გამოქვეყნებული კვლევა ემატება წელს მიღებულ მტკიცებულებებს, მათ შორის ესპანეთში გრანიტის ქვაზე წითელ ოქრში შემონახულ 43 000 წლის წინანდელ ნეანდერტალელის თითის ანაბეჭდს, რომელიც მიზანმიმართულ მხატვრულ განზრახვას აჩვენებსnewscientist.
ეს აღმოჩენები ეჭვქვეშ აყენებს დიდი ხნის წინანდელ ვარაუდს, რომ სიმბოლური ქცევა და მხატვრული გამოხატვა მხოლოდ თანამედროვე ადამიანებისთვის იყო დამახასიათებელი, რაც იმაზე მიუთითებს, რომ სიმბოლური ქცევის კოგნიტური საფუძვლები საერთო იყო Homo sapiens-ის, დენისოველებისა და ნეანდერტალელების უკანასკნელი საერთო წინაპრისთვის 700 000 წელზე მეტი ხნის წინnewscientist.

უძველესი ოქრის ფანქრები ადასტურებს, რომ ნეანდერტალელები სიმბოლურ ხელოვნებას ქმნიდნენ

ყირიმში აღმოჩენილი 42 000 წლის წინანდელი ყვითელი ოქრის ფანქარი ყველაზე მყარ მტკიცებულებას წარმოადგენს იმისა, რომ ნეანდერტალელები სიმბოლურ ხელოვნებას ქმნიდნენ, ნათქვამია ჟურნალ Science Advances-ში ამ კვირაში გამოქვეყნებულ კვლევაში. უძველესი საღებავი ხელსაწყო, რომელიც ათასწლეულების შემდეგაც ბასრია, იმაზე მიუთითებს, რომ ჩვენი გადაშენებული ბიძაშვილები მიზანმიმართულად ამზადებდნენ პიგმენტებს ხაზების დასახაზად და, შესაძლოა, მხატვრული გამოსახულებების შესაქმნელადnewscientist.

ფანქარი, რომლის სიგრძე 5-დან 6 სანტიმეტრამდეა, აჩვენებს მიზანმიმართული დამუშავებისა და განმეორებითი გალესვის მკაფიო კვალს, რაც მიუთითებს იმაზე, რომ მას ინახავდნენ და იყენებდნენ როგორც სპეციალიზებულ მარკირების ხელსაწყოს. ბორდოს უნივერსიტეტის მკვლევარმა ფრანჩესკო დ’ერიკომ, რომელმაც საერთაშორისო კვლევით ჯგუფს უხელმძღვანელა, ხაზი გაუსვა აღმოჩენის მნიშვნელობას: „ეს იყო ინსტრუმენტი, რომელიც მრავალჯერ შეინახეს და ხელახლა დაამუშავეს, რაც მას უნიკალურს ხდის. ეს არ არის მხოლოდ ფანქარი ფორმით; ეს არის ფანქარი, რადგან მას აქტიურად იყენებდნენ როგორც ასეთს“newscientist.

მრავალი ფანქარი სისტემურ გამოყენებაზე მიუთითებს

ყირიმული აღმოჩენა მოიცავს მეორე, უფრო ძველ, გატეხილ ფანქარს წითელი ოქრისგან, რომელიც შესაძლოა 70 000 წლის წინანდელი იყოს. მკვლევარებმა ჩაატარეს ყირიმისა და უკრაინის ნეანდერტალელთა სადგომებიდან მოპოვებული ოქრის 16 ნიმუშის დეტალური მიკროსკოპული ანალიზი, რათა შეესწავლათ მათი შემადგენლობა და ზედაპირული ნიშნები. მიზანმიმართული მოდიფიკაციები და განმეორებითი გამოყენების კვალი ამ არტეფაქტებს განასხვავებს სხვა არქეოლოგიურ ადგილებში ნაპოვნი მარტივი, უტილიტარული ოქრის ნაჭრებისგანnewscientist.

ვიქტორიას უნივერსიტეტის პროფესორმა ეპრილ ნოუელმა, რომელიც კვლევაში არ მონაწილეობდა, აღნიშნა ხელსაწყოების მიღმა არსებული განზრახ სიზუსტე: „თქვენ ფანქარს წვეტიანს მხოლოდ მაშინ შეინარჩუნებდით, თუ ზუსტი ხაზების ან დიზაინის შექმნას აპირებდით“. აღმოჩენები ემატება მზარდ მტკიცებულებებს იმისა, რომ სიმბოლურ ქცევას ღრმა ევოლუციური ფესვები აქვს, რაც ეჭვქვეშ აყენებს დიდი ხნის წინანდელ ვარაუდს, რომ მხატვრული გამოხატვა მხოლოდ თანამედროვე ადამიანებისთვის იყო დამახასიათებელიnewscientist.

ნეანდერტალელთა ხელოვნების მტკიცებულებების გაფართოება

ეს აღმოჩენა ემატება 2025 წელს მიღებულ მტკიცებულებებს, რომლებიც ნეანდერტალელთა სიმბოლურ შესაძლებლობებს ადასტურებს. წლის დასაწყისში მკვლევარებმა განაცხადეს ესპანეთში გრანიტის ქვაზე წითელ ოქრში შემონახული 43 000 წლის წინანდელი ნეანდერტალელის თითის ანაბეჭდის აღმოჩენის შესახებ, რაც სიმბოლური მარკირების ქცევის პირდაპირი მტკიცებულებაა. ესპანურმა აღმოჩენამ აჩვენა სტატისტიკური ანალიზი, რომლის მიხედვითაც ოქრის წერტილის შემთხვევითი განთავსების ალბათობა მხოლოდ 0,31%-ია, რაც ადასტურებს მიზანმიმართულ მხატვრულ განზრახვასmodernsciences.

ყირიმული ფანქრები უერთდება სხვა ბოლოდროინდელ აღმოჩენებს, რომლებიც ნეანდერტალელთა მხატვრულ შესაძლებლობებს წარმოაჩენს, მათ შორის საფრანგეთის გამოქვაბულებში ნაპოვნი 57 000 წლის წინანდელ კვეთილებს და სტალაქტიტებისგან გაკეთებულ იდუმალ წრეებს, რომლებიც 175 000 წლის წინანდელია. როგორც კემბრიჯის უნივერსიტეტის მკვლევარმა ემა პომეროიმ აღნიშნა: „ოქრის ეს პატარა ფრაგმენტები ამდენ ინფორმაციას გვაწვდის. ეს არის კაცობრიობის ის პატარა ნაწილი, რომელთანაც დაკავშირება შეგვიძლია. ეს ნამდვილად გვაახლოებს იმ ინდივიდებთან“newscientist.