Hubble-მა კოსმოსური ნისლის გამწმენდი უძველესი გალაქტიკა დააფიქსირა

NASA-ს Hubble-ის კოსმოსურმა ტელესკოპმა თავისი ტიპის ყველაზე ადრეული გალაქტიკიდან გამომავალი იონიზირებული შუქი აღმოაჩინა, რითაც რეკორდი 200 მილიონი წლით უკან გადაწია.stsci
გალაქტიკა MXDFz4.4 დაახლოებით 100-ჯერ პატარაა ირმის ნახტომზე, მაგრამ ვარსკვლავებს 10-ჯერ უფრო სწრაფად წარმოქმნიდა, სადაც იონიზირებული შუქის 100%-მდე გამოდიოდა.nasa
სამშაბათს Astrophysical Journal-ში გამოქვეყნებული აღმოჩენები ახალ მინიშნებებს იძლევა იმის შესახებ, თუ როგორ გადავიდა სამყარო გაუმჭვირვალე ნისლიდან გამჭვირვალობამდე.stsci

Hubble-მა გამოავლინა, თუ როგორ გაწმინდა უძველესმა გალაქტიკამ კოსმოსური ნისლი

ასტრონომებმა, რომლებიც NASA-ს Hubble-ის კოსმოსურ ტელესკოპს იყენებენ, დააფიქსირეს ულტრაიისფერი შუქი, რომელიც გამოდის გალაქტიკიდან, რომელიც დიდი აფეთქებიდან სულ რაღაც 1.4 მილიარდი წლის შემდეგ არსებობდა — აღმოჩენა, რომელიც ოდესღაც შეუძლებლად ითვლებოდა. ორშაბათს Astrophysical Journal-ში გამოქვეყნებული აღმოჩენა იძლევა ყველაზე მკაფიო სურათს იმის შესახებ, თუ როგორ გარდაქმნეს ადრეულმა გალაქტიკებმა გაუმჭვირვალე სამყარო დღეს ხილულ გამჭვირვალე კოსმოსად.stsci

უნიკალური გალაქტიკა

გალაქტიკა, კატალოგში MXDFz4.4, არის გამომავალი იონიზირებული ფოტონების ყველაზე ადრეული ცნობილი წყარო, მაღალი ენერგიის ულტრაიისფერი შუქი, რომელსაც შეუძლია წყალბადის ატომებისგან ელექტრონების მოცილება. ის არსებობდა რეიონიზაციის ეპოქის დასასრულს, როდესაც სამყარო ნეიტრალური წყალბადის გაზის მკვრივი ნისლიდან გამჭვირვალე, იონიზირებულ მდგომარეობაში გადადიოდა.nasa

„ასეთი გალაქტიკის დაკვირვება შეუძლებლად ითვლებოდა“, — თქვა წამყვანმა ავტორმა ილიას გუვერტსმა, ბალტიმორის კოსმოსური ტელესკოპის სამეცნიერო ინსტიტუტის პოსტდოქტორანტმა. „მკვლევარები ელოდნენ, რომ „ნისლი“ ან ნეიტრალური წყალბადი, რომელიც ადრეულ სამყაროს ავსებდა, ძალიან სქელი იქნებოდა და დაფარავდა მის იონიზირებულ შუქს“.nasa

მიუხედავად იმისა, რომ ირმის ნახტომზე დაახლოებით 100-ჯერ პატარაა, MXDFz4.4 ვარსკვლავებს 10-ჯერ უფრო სწრაფად წარმოქმნიდა. მისი ახალგაზრდა, მასიური ვარსკვლავები მჭიდროდ იყო განლაგებული და გუნდი ვარაუდობს, რომ მათი იონიზირებული შუქის 50-დან 100 პროცენტამდე გარემომცველი გაზიდან გამოდიოდა. ბევრი ასეთი ხანმოკლე ვარსკვლავი ასევე აფეთქდა ზეახალ ვარსკვლავებად, რამაც ხვრელები გააჩინა და მეტი შუქის გასვლის საშუალება მისცა.youtube

Hubble-ის უნიკალური როლი, Webb-ისა და VLT-ის მხარდაჭერით

იმის გამო, რომ ულტრაიისფერი შუქი კოსმოსური გაფართოების 12 მილიარდ წელზე მეტი ხნის განმავლობაში ხილულ ტალღის სიგრძეებამდე გაიჭიმა, Hubble-ის ტალღის სიგრძის დაფარვა და კოსმოსური გარჩევადობა მას ერთადერთ ტელესკოპად აქცევს, რომელსაც მისი დაფიქსირება შეუძლია. „Hubble-მა დააბრუნა ერთადერთი ხედვა, რომელიც გვიჩვენებს გალაქტიკის იონიზირებულ ფოტონებს — შუქს, რომელსაც შეუძლია გაწმინდოს „ნისლი“ გალაქტიკაში და მის გარშემო“, — თქვა გუვერტსმა.stsci

NASA-ს ჯეიმს ვების კოსმოსურმა ტელესკოპმა და ევროპის სამხრეთ ობსერვატორიის ძალიან დიდმა ტელესკოპმა (VLT) დამხმარე მონაცემები მიაწოდეს. Webb-მა გუნდს დაეხმარა გალაქტიკის ძველი ვარსკვლავური პოპულაციის ანალიზსა და ვარსკვლავების წარმოქმნის ისტორიის გაზომვაში, ხოლო VLT-მ დაადგინა, როდის არსებობდა MXDFz4.4. Hubble-ისა და Webb-ის კომბინირებულმა გამოსახულებებმა დაადასტურა, რომ ვარსკვლავების ბოლო წარმოქმნა მოხდა აფეთქებებით, სადაც ახალგაზრდა ვარსკვლავური პოპულაციები პასუხისმგებელნი იყვნენ გარემომცველი გაზის გაწმენდაზე.nasa

რეიონიზაციის საწყისებთან მიახლოება

ამ აღმოჩენამდე, იონიზირებული შუქის გამომცემი ყველაზე ადრეული ცნობილი გალაქტიკა თარიღდებოდა დროით, როდესაც სამყარო 1.6 მილიარდი წლის იყო. MXDFz4.4 ამ ზღვარს დაახლოებით 200 მილიონი წლით უკან სწევს, რაც მკვლევარებს უფრო აახლოებს რეიონიზაციის ეპოქის მიმდინარეობის გაგებასთან.nasa

„Hubble-ის დაკვირვებებმა MXDFz4.4-ზე საშუალება მოგვცა შეგვემოწმებინა ჩვენი ჰიპოთეზები რეიონიზაციის ეპოქასთან უფრო ახლოს, ვიდრე ოდესმე“, — თქვა მარკ რაფელსკიმ, Hubble-ის მისიის ხელმძღვანელის მოადგილემ STScI-ში და ნაშრომის თანაავტორმა. „მეტი გალაქტიკის პოვნა, განსაკუთრებით კოსმოსურ დროში ოდნავ მოგვიანებით, სადაც უფრო დიდი ნიმუშებია ხელმისაწვდომი, საშუალებას მოგვცემს დავხვეწოთ ეს გაზომვები და გავარკვიოთ, რა წმენდდა ჩვენს ხედვას ამ ეპოქის დასასრულს“.nasa