Science-ის კვლევის თანახმად, უგულებელყოფილი დამაბინძურებლები გლობალური დათბობის 15%-ს იწვევენ

ჟურნალ Science-ში ოთხშაბათს გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ ნახშირბადის მონოქსიდი, აზოტის ოქსიდები, აქროლადი ორგანული ნაერთები და მოლეკულური წყალბადი აძლიერებენ დათბობას ოზონის წარმოქმნით და მეთანის სიცოცხლის ხანგრძლივობის გაზრდით.science
ეს „არაპირდაპირი“ აირები თითქმის 30 წლის წინ კიოტოს ოქმის ემისიების თავდაპირველი კალათიდან გამოტოვეს და ისინი უმეტეს ქვეყნების პარიზის შეთანხმების ვალდებულებებშიც არ შედის.bloomberg
მკვლევრები ამბობენ, რომ აირების ატმოსფეროში ხანმოკლე სიცოცხლის ხანგრძლივობის გამო, მიზანმიმართულ შემცირებას შეუძლია მოიტანოს თითქმის მყისიერი კლიმატური სარგებელი და ამავდროულად გააუმჯობესოს ჰაერის ხარისხი.sparkclimate

კვლევა უგულებელყოფილ დამაბინძურებლებს გლობალური დათბობის 15%-თან აკავშირებს

11 ივნისს ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნებული ნაშრომი ცხადყოფს, რომ ე.წ. არაპირდაპირი სათბურის აირები პასუხისმგებელნი არიან მიმდინარე გლობალური დათბობის დაახლოებით 15%-ზე — დაახლოებით 0.3°C-ზე — თუმცა ისინი რჩებიან იმ კლიმატური პოლიტიკის ჩარჩოების მიღმა, რომლებიც საერთაშორისო ემისიების მიზნებს განსაზღვრავენ.science

კვლევა, სახელწოდებით „არაპირდაპირი სათბურის აირების ინტეგრაცია კლიმატურ ჩარჩოებში“, ამტკიცებს, რომ პოლიტიკოსებმა უნდა გასცდნენ იმ დამაბინძურებლების „კალათს“, რომლებიც თავდაპირველად კიოტოს ოქმით თითქმის 30 წლის წინ იქნა განსაზღვრული. აღნიშნული აირები — ნახშირბადის მონოქსიდი, აზოტის ოქსიდები, არამეთანური აქროლადი ორგანული ნაერთები და მოლეკულური წყალბადი — პირდაპირ არ აკავებენ სითბოს, მაგრამ იწვევენ ატმოსფერულ ქიმიურ რეაქციებს, რომლებიც წარმოქმნიან ტროპოსფერულ ოზონს და ახანგრძლივებენ მეთანის სიცოცხლის ხანგრძლივობას, რითაც აძლიერებენ მათ გამათბობელ ეფექტს.sparkclimate

როგორ ათბობენ არაპირდაპირი აირები პლანეტას

ნახშირორჟანგის ან მეთანისგან განსხვავებით, არაპირდაპირი სათბურის აირები ატმოსფეროში მხოლოდ რამდენიმე საათიდან რამდენიმე წლამდე რჩებიან. მაგრამ რადგან ამ ნაერთების ადამიანური ემისიები იმდენად დიდია და უწყვეტი, მათი კუმულაციური გამათბობელი ეფექტი არსებითია. ისინი მოქმედებენ სამი ძირითადი გზით: ახალი სათბურის აირების, როგორიცაა ტროპოსფერული ოზონი, წარმოქმნით; ჰიდროქსილის რადიკალების მოხმარებით, რომლებიც სხვაგვარად დაშლიდნენ მეთანს; და ნახშირორჟანგის მცირე დამატებითი რაოდენობის წარმოქმნით მათი დაჟანგვისას.sparkclimate

კვლევა მოლეკულურ წყალბადს „განვითარებად“ არაპირდაპირ სათბურის აირად აიდენტიფიცირებს და აღნიშნავს მის პოტენციალს, გაიზარდოს წყალბადის ენერგიის განლაგების გაფართოებასთან ერთად.wiley

გლობალური კლიმატური პოლიტიკის ხარვეზები

ნაშრომის ცენტრალური პოლიტიკური არგუმენტი არის ის, რომ ქვეყნების უმეტესობა არ ითვალისწინებს ამ დამაბინძურებლებს პარიზის შეთანხმების ფარგლებში თავიანთ ეროვნულ ვალდებულებებში. კიოტოს ოქმმა დაადგინა ექვსი პირდაპირი სათბურის აირის „კალათა“ — ნახშირორჟანგი, მეთანი, აზოტის ოქსიდი და სამი ფტორირებული აირი — რომელმაც დიდწილად განსაზღვრა, თუ რომელი ემისიების შემცირებას გეგმავენ ქვეყნები. არაპირდაპირი სათბურის აირები ამ ჩარჩოდან გამოტოვეს და მას შემდეგ ისინი კვლავ გამორიცხულნი არიან.yahoo

მერილენდის უნივერსიტეტის გლობალური მდგრადობის ცენტრის მკვლევარი სტივენ ჯ. სმიტი იმ მეცნიერთა შორისაა, რომლებიც დაკავშირებულნი არიან ჰაერის დაბინძურებასა და კლიმატურ სისტემებს შორის ურთიერთქმედების კვლევებთან.umd

მოქმედების ორმაგი სარგებელი

მეცნიერები ამბობენ, რომ არაპირდაპირი სათბურის აირების ემისიების შემცირებამ შეიძლება მოიტანოს თითქმის მყისიერი კლიმატური სარგებელი მათი ატმოსფეროში ხანმოკლე სიცოცხლის ხანგრძლივობის გამო, განსხვავებით ნახშირორჟანგის შემცირებისგან, რომლის ეფექტები ათწლეულების განმავლობაში ვლინდება. ეს ნაერთები ასევე აუარესებენ ჰაერის ხარისხს, რაც იმას ნიშნავს, რომ მათი შეზღუდვა ერთდროულად შეამცირებს რესპირატორულ დაავადებებს და სხვა ჯანმრთელობისთვის საზიანო ფაქტორებს, რომლებიც დაკავშირებულია მიწისპირა ოზონთან და ნაწილაკებით დაბინძურებასთან.bloomberg

აღმოჩენები მაშინ გამოქვეყნდა, როდესაც გლობალური კლიმატური მმართველობა მზარდი ზეწოლის წინაშეა, რადგან ადამიანის მიერ გამოწვეულმა დათბობამ 2025 წელს ინდუსტრიამდელ დონესთან შედარებით 1.37°C-ს მიაღწია, გლობალური კლიმატის ცვლილების ინდიკატორების უახლესი ანგარიშის თანახმად.copernicus